Έχουμε διαβάσει 2998 βιβλία

Συνέντευξη με τον Μιχάλη Μανωλιό

Ο Δημήτρης Αργασταράς συνομιλεί με τον Μιχάλη Μανωλιό, με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο "Αγέννητοι αδελφοί" (εκδόσεις Κλειδάριθμος).

Φέτος κυκλοφόρησε το πρώτο σας μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας –έπειτα από δύο ομολογουμένως επιτυχημένες συλλογές διηγημάτων και μια βράβευση στο εξωτερικό– οι «Αγέννητοι Αδελφοί». Μιλήστε μας λίγο για την πλοκή του.
Μια επαγγελματίας δολοφόνος προσπαθεί να υποχρεώσει την πρώην συνεργάτιδά της, τεχνικό αγέννητων αδελφών, να σώσει το καταδικασμένο από λευχαιμία παιδί της. Στη διαμάχη τους εμπλέκονται ο νάρκισσος φίλος της τεχνικού, μια παγκόσμια αναγνωρισμένη μουσικός που κρατάει την πραγματική της ταυτότητα κρυφή, ένας παγιδευμένος τζογαδόρος, ένα ρημαγμένο ανθρώπινο πειραματόζωο και οι αγέννητοι αδελφοί των περισσότερων από αυτούς. Υπάρχει δράση, αλλά υπάρχει και πολλή σκέψη και κυρίως επιλογές και αποφάσεις. Κανένα σταυροδρόμι δεν είναι εύκολο και οι επιπτώσεις των πράξεων, υλικές και ηθικές, περιμένουν τους χαρακτήρες ακριβώς πίσω απ’ τη γωνία, άλλες φορές ορατές, άλλες όχι.

Η ιδέα της βιοτεχνολογίας των Αγέννητων Αδελφών είναι αρκετά πρωτότυπη και κεντρικής σημασίας, φυσικά, για το βιβλίο. Η διαδικασία της συγγραφής ξεκίνησε από αυτή την ιδέα, ως ένας πυρήνας γύρω από τον οποίο υφάνθηκαν τα πρόσωπα και τα επεισόδια, ή έγινε διαφορετικά;
Ναι, όλα ξεκίνησαν από την κεντρική ιδέα η οποία είναι εμπνευσμένη από τη ρήση του Ρίτσαρντ Ντόκινς που παρατίθεται στην αρχή του βιβλίου, ότι δηλαδή είμαστε τυχεροί που θα πεθάνουμε, γιατί αυτό σημαίνει ότι έχουμε γεννηθεί, ενάντια στο πόσο απίθανο είναι αυτό, αν υπολογίσουμε τους αναρίθμητους πιθανούς συνδυασμούς του DNA σε σχέση με τους ελάχιστους γεννημένους ανθρώπους. Φυσικά, αυτό ήταν μόνο το αρχικό ερέθισμα. Η διαδικασία της ανάπτυξης της πλοκής και των χαρακτήρων ήταν κάτι που διήρκεσε πάνω από έξι μήνες πριν ξεκινήσω τη συγγραφή του κυρίως έργου και συνεχίστηκε με μικρές ή και μεγαλύτερες αλλαγές κατά τη διάρκειά της.

Ένα στοιχείο που μου άρεσε ιδιαίτερα είναι ότι οι Αγέννητοι Αδελφοί μπορεί να είναι περισσότεροι από ένας σε κάθε άτομο, χωρίς να υπάρχει κάποιος περιορισμός στο σύνολο όσων μπορούν να αναδυθούν. Έτσι, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στους «πρωτότυπους» και στους άλλους εαυτούς τους. Πόσο δύσκολο ήταν να προσεγγιστεί συγγραφικά κάτι τέτοιο;
Αν πω ότι ήταν εύκολο, θα πω ψέματα. Η δημιουργία αληθοφανών, τρισδιάστατων χαρακτήρων που να κινούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη είναι από μόνο του ένα ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα, οπότε φαντάζεστε ότι ο βαθμός δυσκολίας αυξάνει όταν αναλαμβάνει κανείς να δημιουργήσει χαρακτήρες μέσα σε χαρακτήρες και να αποπειραθεί να περιγράψει τις μεταξύ τους σχέσεις, στο ίδιο ή σε άλλα σώματα. Σαν να μη έφτανε αυτό, υπάρχει ο Πέτρος, ένας χαρακτήρας μέσα στον οποίο έχουν «λιώσει» τέσσερεις αγέννητοι αδελφοί του, μια ιδιάζουσα, παθολογική περίπτωση. Πάντως η σκιαγράφηση τόσο αυτού, όσο και όλων των κεντρικών χαρακτήρων ήταν πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία και το ίδιο ελπίζω να είναι και η γνωριμία τους με τον αναγνώστη.

Μια ιδιοφυής επιστήμονας που έχει αφήσει πίσω της τις ηθικές αναστολές. Μια επαγγελματίας δολοφόνος που φαίνεται διατεθειμένη να κάνει τα πάντα για το σκοπό της. Ο κόσμος των παράνομων στοιχημάτων και του υποκόσμου. Η βία μοιάζει να διαπερνά σε όλες τις σχεδόν τις αποχρώσεις τις σχέσεις των ηρώων του βιβλίου. Γιατί αυτή η επιλογή;
Πιστεύω ότι η βία κυβερνά τις ζωές μας πολύ περισσότερο απ’ ό,τι είμαστε διατεθειμένοι να αναγνωρίσουμε ή να παραδεχτούμε. Πολλοί από μας δεν θα γνωρίσουμε παρά κυρίως την κρατική, θεσμοθετημένη βία, κι αυτή μόνο στη δυνητική, συγκαλυμμένη μορφή της. Θεωρώ ότι οι άνθρωποι έχουμε ακόμα αρκετό ζώο μέσα μας, ώστε από τη μία να αξιολογούμε τη βία ως ισχυρό κίνητρο και αντικίνητρο, και από την άλλη να μας ελκύει δραματουργικά σε ένα έργο τέχνης. Είναι υπέροχ0 όταν στην πραγματική ζωή μπορούμε και συνεργαζόμαστε χωρίς αυτήν –και χωρίς έστω και την υπόνοιά της, κάτι σπάνιο– αλλά δεν συμβαίνει ακόμα όσο συχνά θα θέλαμε. Τέλος, έπειτα από τόσα χρόνια, έχω καταλήξει ότι μέσω της συγγραφής ξορκίζω πράγματα και καταστάσεις. Βιώνω την ελάχιστη δυνατή βία στη ζωή μου και θέλω να συνεχίσω έτσι και καλύτερα, οπότε φαντάζομαι ότι επιλέγω να τη ζήσω στα έργα μου, ίσως για να κρατήσω το κτήνος μέσα μου χορτασμένο και σε λήθαργο.

Το 2010 το διήγημά σας «Αίθρα» βραβεύτηκε στο διεθνή διαγωνισμό επιστημονικής φαντασίας “Aeon Award’’. Σε εκείνη την ιστορία είχαμε την κλωνοποίηση και τη χρησιμοποίηση ανθρώπινων σωμάτων ως έργων τέχνης, επίπλωσης και διακόσμησης. Στους «Αγέννητους Αδελφούς» έχουμε και πάλι γενετικές τροποποιήσεις με σκοπό τη δημιουργία νέων προσωπικοτήτων μέσα στους ανθρώπους. Μπορούμε να διακρίνουμε εδώ ένα κοινό μοτίβο σχετικά με τα θέματα που σας απασχολούν περισσότερο ή πρόκειται για τυχαίο γεγονός;
Όχι, δεν είναι τυχαίο. Το θέμα της ταυτότητας είναι από τα αγαπημένα μου και έχω επανέλθει σε αυτό αρκετές φορές στα διηγήματά μου, ιδιαίτερα στη συλλογή «…και το τέρας». Με συναρπάζει η ιδέα ότι θα μπορούσες να είσαι κάποιος άλλος διατηρώντας κατά κάποιο τρόπο την ταυτότητά σου ή ότι θα μπορούσες να συναντήσεις και να αλληλεπιδράσεις με κάποιο είδος εαυτού σου, σαν ένας τρισδιάστατος ψυχολογικός καθρέφτης με απτό όμως και πραγματικό είδωλο. Προκύπτουν έτσι καταστάσεις που ευνοούν ιδιαίτερα την εξερεύνηση του ανθρώπου. Νομίζω όμως ότι με το «Αγέννητοι Αδελφοί» χόρτασα πια, γιατί νιώθω έτοιμος να προχωρήσω σε άλλες ιδέες/εργαλεία, αν και ο βασικός στόχος της προς τα μέσα εξερεύνησης δεν πρόκειται, φυσικά, να αλλάξει.

Αφού γράφετε επιστημονική φαντασία στην Ελλάδα, που υστερεί σε ανάλογη παράδοση, δεν θα μπορούσα να μην σας ρωτήσω ποιοί είναι οι αγαπημένοι σας ξένοι συγγραφείς του είδους και τι σημαντικό έχετε βρει στον καθένα;
Μυήθηκα από τον ευφάνταστο Ισαάκ Ασίμωφ, τον άκρως επιστημονικό Άρθουρ Κλαρκ και τον αχαλίνωτο Άλφρεντ Μπέστερ. Μετά άρχισαν τα δύσκολα, καθώς με παρέλαβαν –και με πάτησαν κάτω– οι Όργουελ και Χάξλεϋ, ο πρώτος με τον ολοκληρωτισμό του και ο δεύτερος με τη δηλητηριώδη προφητεία του. Στο μεταξύ εισέπραττα συνεχή αναγνωστικά ραπίσματα με τη μορφή διηγημάτων από τους Θίοντορ Στάρτζον, Ντάνιελ Κέυες, Έρικ Φρανκ Ράσσελ και πολλούς άλλους. Κάποια στιγμή ήρθε και η σύγκρουση με τον Γουίλλιαμ Γκίμπσον που με συγχρόνισε, θα έλεγα, με το παρόν. Πιο πρόσφατοι ήρωές μου είναι ο Νταν Σίμονς και ο Πάολο Μπατσιγκαλούπι με τους απίστευτους κόσμους τους, ο Ρίτσαρντ Μόργκαν που γράφει πολύ κοντά στο στυλ που αρέσει και σ’ εμένα, ο Χοσέ Κάρλος Σομόθα με την ιδανική δόση τρόμου στα έργα του, και οι Τεντ Τσιανγκ και Γκρεγκ Ήγκαν με τις ζηλευτές ιδέες τους. Κι άλλοι, κι άλλοι. Τελειωμό δεν έχουν, και σκεφτείτε ότι διαβάζω λίγο…

Έχετε εκδώσει προηγουμένως δύο συλλογές διηγημάτων και τώρα έχουμε το πρώτο μυθιστόρημα. Μπορείτε να πείτε τελικά ποιο είδος προτιμάτε περισσότερο; Και μιλήστε μας λίγο για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ τους όσον αφορά στη συγγραφική προσέγγιση.
Αγαπώ και τις δύο φόρμες, το διήγημα για τη συγκεντρωμένη δύναμη που εκπέμπει, το μυθιστόρημα για το ταξίδι και το βάθος του. Το καθένα απαιτεί διαφορετικές αρετές και ήταν πρόκληση η μετάβαση από τη μικρή στη μεγάλη φόρμα. Στο διήγημα δεν έχεις χρόνο, πρέπει να είσαι περιεκτικός όσο δεν παίρνει, κάθε λέξη κοστίζει και αξίζει μαζί. Αυτά, φυσικά, ισχύουν και για το μυθιστόρημα, αλλά εκεί ο αναγνώστης έχει και άλλες απαιτήσεις. Οφείλεις να εμβαθύνεις πραγματικά στους χαρακτήρες, να τους παρουσιάσεις ζωντανούς μπροστά του. Για τον κόσμο που κινούνται δεν αρκούν μερικές στρατηγικά τοποθετημένες πινελιές. Χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός, ειδικά στη λογοτεχνία φανταστικού, όπου ο αναγνώστης θ’ αρχίσει αναπόφευκτα να αναρωτιέται τις δευτερογενείς επιπτώσεις της ιδέας σου. Αν δεν τις έχεις προβλέψει, έχασες το παιχνίδι της κοσμοπλασίας. Και τα δύο μεγέθη, πάντως, προσφέρουν τις δικές τους ευκαιρίες εξερεύνησης της ανθρώπινης φύσης, το διήγημα με ένα δυνατό χτύπημα ακριβείας, το μυθιστόρημα με πολλές, υπομονετικές τσεκουριές στον κορμό των παγιωμένων απόψεων και των υποτίθεται αμετακίνητων ηθικών στάσεων.

Σύγχρονοι Έλληνες συγγραφείς που εκτιμάτε τη δουλειά τους;
Η Ζυράννα Ζατέλη έχει υπέροχη γλώσσα και θαύμασα τη χαοτική σαν πραγματική πλοκή της στο «Και με το φως του λύκου επανέρχονται», ο Παύλος Μάτεσις με άγγιξε με την άμεση ανθρωπιά του στο: «Η μητέρα του σκύλου», αλλά εκεί που υποκλίθηκα ήταν στην αριστουργηματική χρήση του κόμματος από τον Άρη Αλεξάνδρου στο: «Το Κιβώτιο», σε ένα κείμενο που ατελείωτες περίοδοι φεύγουν με τον πιο αβίαστο και απολαυστικό τρόπο, τη στιγμή που Ελλάδα και άνθρωπος ανατέμνονται με ακρίβεια και ευστοχία. Στο χώρο της φανταστικής λογοτεχνίας, η Ιωάννα Μπουραζοπούλου ακροβατεί εντυπωσιακά και ώριμα ανάμεσα σε πολλά είδη στο εξαιρετικό: «Τι είδε η γυναίκα του Λωτ;», ο Ελευθέριος Κεραμίδας χτίζει υποδειγματικά μια ολόκληρη ψευδοβυζαντινή αυτοκρατορία με πολύ πλούσια πλοκή στο: «Κοράκι σε άλικο φόντο», η Βάσω Χρήστου έχει πολύ δυνατές ιδέες και φορτισμένες συναισθηματικά ιστορίες στο: «Όλες οι Γεύσεις του Φωτός», και ο Κωνσταντίνος Κέλλης σκορπάει αφειδώς τρόμο στο: «Νεκρή Γραμμή».

Τι ακολούθησε μετά την έκδοση των «Αγέννητων Αδελφών» : καινούριες αναγνώσεις, σχέδια για το επόμενο βιβλίο, ξεκούραση;
Οι αναγνώσεις δεν σταματούν ποτέ, αν και δεν διαβάζω όσο θα ήθελα ή όσο πρέπει –ούτε καν όσο μπορώ. Δυστυχώς η ξεκούραση κράτησε περισσότερο απ’ όσο υπολόγιζα. Είμαι και αρκετά επιλεκτικός με τις ιδέες μου, οπότε έχει έρθει η ώρα να ζοριστώ λίγο, να αρχίσω να παράγω ώστε να απορρίψω αρκετές για να φτάσω στην επόμενη που θα με συναρπάσει αρκετά για να τη γράψω. Μέχρι τότε υπάρχουν έτοιμα διηγήματα που αρκούν για να σχηματίσουν μια τρίτη συλλογή. Μερικά από αυτά ανυπομονώ πολύ να τα δω στο χαρτί.

Ο Μιχάλης Μανωλιός γεννήθηκε το 1970 και σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός. Έχουν κυκλοφορήσει δύο συλλογές διηγημάτων του, "Σάρκινο φρούτο" (Τρίτων, 1999) και "...και το τέρας" (Τρίτων, 2009), από την οποία το διήγημα "Αίθρα" κέρδισε το 2010 τον διεθνή διαγωνισμό Aeon Award. Διηγήματά του έχουν δημοσιευθεί σε ανθολογίες και περιοδικά στην Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Ιταλία. Ζει, γράφει και περνάει καλά στην Αθήνα.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/6/2019-30/11/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/6/2019 έως 30/11/2019.
19.12.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με τη Νίτσα Μανωλά

Η Νίτσα Μανωλά με αφορμή το δίγλωσσο παραμύθι «Ο Συννεφούλης ταξιδεύει στην Ελλάδα», που έγραψε παρέα με τρεις ακόμα συγγραφείς και που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Υδροπλάνο, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
17.11.2019
Περισσότερα

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα / The Dutch House

Η Αφροδίτη Δημοπούλου στη στήλη της με τίτλο "Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα", με όχημα την αγγλική γλώσσα κάθε μήνα παρουσιάζει επιλογές της από την ξενόγλωσση λογοτεχνία.

The Dutch House
10.11.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ