Έχουμε διαβάσει 2920 βιβλία

Ρακογραφίες / Χαράλαμπος Βασιλειάδης

Ρακογραφίες
από τον Κυριάκο Μαργαρίτη

Χαράλαμπος Βασιλειάδης [1907-1970]
Η Τσάντα Με Τα Μάγια

Σε έναν ξύλινο πάγκο στο «Όστερμαν», στην πλατεία Αγίας Ειρήνης, μεσημέρι Σαββάτου, συννεφιά, αργότερα θα ξεσπάσει μια όμορφη μπόρα. Είμαι με τον Ίκαρο Μπαμπασάκη και το Θάνο Σταθόπουλο, εκλεκτή συντροφιά. Έχουμε κάνει μια βόλτα στα βιβλιοπωλεία (μια μπουρδελότσαρκα) και τώρα καμαρώνουμε τα λάφυρα, και πίνουμε καφέ, προτού το γυρίσουμε στο ουίσκι − ο Σταθόπουλος κι εγώ, δηλαδή, ο Μπαμπασάκης απέχει εδώ και καιρό.

Έχουμε πιάσει κουβέντα για τους ποιητές, για τον Καρούζο, πάντοτε, για τον Θωμά τον Γκόρπα, για τα σημεία συνάντησης μιας άλλης εποχής, μιας άλλης πόλης που ίσως είναι αυτή εδώ, κρυμμένη σε μύθους που περιμένουν μια καινούρια δεξίωση. Όσο τα λέμε, ανοιγοκλείνουν οι τσάντες, βιβλία, τετράδια, χαρτιά, ίσως γιατί οι κουβέντες για τους ποιητές θέλουν μιαν κάποια τεκμηρίωση. Ο Μπαμπασάκης έχει το σακίδιο εκστρατείας, ο Σταθόπουλος ένα ταγάρι πάνινο, εγώ την τσάντα του ταχυδρόμου.

Κάπως έτσι έρχεται η κουβέντα στο Χαράλαμπο Βασιλειάδη, τον περιώνυμο Τσάντα, τον ιδιοφυή στιχουργό που ανεβοκατέβαινε την οδό Ίωνος και τα πέριξ της Ομόνοιας, μοιράζοντας στίχους στους μουσικούς που σύχναζαν σ’ εκείνα τα στέκια. Είμαι ο μικρός της παρέας και αφήνω τους Books Brothers να μου αφηγηθούν όσα έχουν ακούσει, όσα ξέρουν και, κυρίως, όσα σκέφτονται γι’ αυτό τον ταπεινό τεχνίτη των λαϊκών κατανύξεων.

Όσο απολαμβάνω τις διηγήσεις, επιστρέφω στο χωριό μου, στην παλιά τζαμαρία, εκεί όπου είχαμε κρεμάσει με τον πατέρα μου ένα πορτρέτο του Ζαμπέτα, πάνω από τις στοίβες με τις κασέτες, τα βινύλια και, κατόπιν, τα σι-ντι. Έξω πιάνει βροχή, παραγγέλνω ουίσκι, βυθίζομαι σε μια μελοδραματική άνοιξη που ακυρώνει το μελό και γίνεται αλήθεια, πασχαλινό πέρασμα και ευχή κρατημένη κρυφή, μυστική σε μια περιφερόμενη τσάντα μαγική – ή, για να είμαι ακριβής: μαγεμένη.

Μου φαίνεται ότι ακούω τη Βίκυ Μοσχολιού: Έφυγες και πήγες μακριά / σύννεφα σκεπάσαν την καρδιά / σβήσαν απ’ τα χείλη τα τραγούδια / γύρω μαραθήκαν τα λουλούδια…

Ο Σταθόπουλος ρητορεύει βραχνά για τη γενναιοδωρία του Βασιλειάδη, για την ανεμελιά της δωρεάς των στίχων, για την ανάληψη της ευθύνης όταν του ζητούσαν να βοηθήσει ομοτέχνους, να διορθώσει, να εισηγηθεί, να αλλάξει, να προτείνει – να μοιραστεί. Καλλιτεχνικός ρεφενές, και δημιουργία συλλογική, της συντροφιάς, της ιστοριογράφου παρέας: Ο ελληνικός τρόπος. Ο καθ’ ημάς. Ο ανόθευτος τρόπος – υπάρχει ακόμα; Κοιτάζω τους μεγάλους φίλους απέναντί μου. Ίσως, σκέφτομαι…

Ο Καλδάρας κουρδίζει τα όργανα: Βρε ζωή, φαρμάκια στάζεις / σε βαρέθηκα / κι αν χρυσά παλάτια τάζεις / είναι ψεύτικα. Ανασαίνει εδώ ένας ρυθμός βυζαντινός, ένας λυγμός κοινός του πεπρωμένου των ανθρώπων, μια υποψία βαθιά και μια πίστη στον οντολογικό νόστο που κάποιος μας έταξε. Ο Μπαμπασάκης μιλά για τον Πεντζίκη υιό, Το Βυζάντιο Έχει Ρεπό – μια φράση απ’ το κείμενο: Πιστεύω ακράδαντα ότι το Βυζάντιο είναι μια χαμένη πανανθρώπινη πατρίδα.

Ναι.

Μια παράγκα η αυτοκρατορία μας, ένα καλύβι σκοτεινό, μια χαμοκέλα, μια ορδή από φερέοικους δερβίσηδες που περιστρέφονται κάτω από γέφυρες και κοίτες ποταμών, μια χορδή απ’ το μπουζούκι του Παπαϊωάννου, μια επίκληση γυρισμού, μια προσευχή για την έλευση στο νόστιμο τόπο.

Στον ερωτικό μας τρόπο.

Πριν το χάραμα μονάχος εξεκίνησα / και στο πρώτο μας το στέκι την αυγούλα γύρισα.

Το πρώτο μας στέκι ίσως ήταν στο Βόσπορο, ένα σεκλέτι, ένα τραγούδι μπλε βαθύ για τον κόσμο μας, φερμένο απ’ τις όχθες της Σμύρνης, όμοιο με κλάμα σκυλιού, εγκατεστημένο αθέατο στην πλατεία, στα Εξάρχεια, στο Παγκράτι, παντού. Με μιαν αλήτικη τσάντα να σουλατσάρει πάνω-κάτω τις διαδρομές και να μοιράζει στίχους ανενδοίαστα, αμείλικτα, αδιάλλακτα. Κάποια άλλη μ’ είχε μπλέξει με καμώματα / σ’ αγαπώ κι ήρθα κοντά σου πριν τα ξημερώματα.

Πάντα πάλι πίσω σε σένα – σε Σένα. Μας τελειώνουν τα καμώματα, οι βλακείες, μας τελειώνει ο χρόνος γιατί ξημερώνει, είμαστε ακόμα στον πάγκο, με ουίσκι, νερό, με ανοιγμένες τσάντες που δεν αδειάζουν, έξω βρέχει, εμείς κουβεντιάζουμε τον Βασιλειάδη, ό,τι ξέρουμε, τα ελάχιστα και τα πολύτιμα που ξέρουμε.

Μια τσάντα, δέκα χιλιάδες στίχοι, ένα σαράκι, ένα ντέρτι, ένα ταξίμι. Αρκούν. Στο σπίτι, το ίδιο βράδυ, επιστρέφω σε ένα βιβλίο αγορασμένο από το Έσσεξ, από το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου. Δος μοι τούτον τον ξένον. Του έξοχου Λάμπρου Καμπερίδη.

Γνωρίζομε καλά πώς όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά, που ζούμε στο κουρμπέτι, έχουμε στην καρδούλα μας πολύ μεγάλο ντέρτι. Αυτό το ντέρτι, σε άλλους καιρούς, η παράδοσή μας το είπε άσκηση, τους ρεμπέτες ερημίτες και αναχωρητές, το κουρμπέτι ξενιτεία, τον ντουνιά εξορία από τη Βασιλεία.

Και επιστρέφουμε τώρα, ως ερημίτες επιστρέφουμε, κουβαλώντας μια τσάντα με ραβασάκια αναστάσιμα και μια ματιά που αρκεί να κατοικήσει εντός της η πιο όμορφη γυναίκα της πόλης.

Πριν ακόμα σβήσουν τ’ άστρα, εξεπόρτισα / αχ, να ξανάβρω τα δυο σου χείλη, που ποτέ δεν χόρτασα.

Αχόρταγα επιστρέφουμε, αχόρταγα γράφουμε, τραγουδάμε, διαβάζουμε, αχόρταγα ερωτευόμαστε, ξοδεύουμε, νοστίζουμε.

Αχόρταγα ζούμε – μας το μαθαίνει ο Τσάντας από αλλοτινούς καιρούς. Η άνοιξη θα ξαναρθεί / να ζει κανείς ή να μη ζει; / Να ζει, να ζει, να ζει!

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Αφιέρωμα στην ελληνική λογοτεχνία

Αφιέρωμα του Diavasame.gr στην ελληνική λογοτεχνία. Για 13η συνεχή χρονιά, η συντακτική ομάδα του Diavasame.gr θα επιλέξει και θα παρουσιάσει κριτικές βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς από τις 15/7 έως και την 29/7.
10.07.2019
Περισσότερα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/12/2018-31/5/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/12/2018 έως 31/5/2019.
03.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ευτυχία Γιαννάκη και τους Πιτσιμπουίνους της

Η Ευτυχία Γιαννάκη, με αφορμή την κυκλοφορία της πρώτης περιπέτειας των Πιτσιμπουίνων «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο» από τις εκδόσεις Ίκαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
02.06.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ