Έχουμε διαβάσει 2968 βιβλία

ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ

07.09.2016
facebook email
ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ
Εκδοτικός Οίκος
ΑΥΤΟΕΚΔΟΣΗ
Συγγραφέας
Θάλεια Αργυρίου
Κατηγορία
ISBN
Σελίδες
66
Η διακεκριμένη, επαρκής και πολύ-σπουδαγμένη ηθοποιός και πνευματικός άνθρωπος του Θεάτρου, η αγαπημένη σε όλους μας και τρυφερή Θάλεια Αργυρίου, συνθέτει μια φιλειρηνική κι αγαπησιάρικη σύγχρονη διαλογική ποίηση στα χνάρια και στο πρότυπο του αρχαίου δράματος, και ειδικότερα, της αρχαίας τραγωδίας.

Στον πρόλογο του πονήματός της αυτού, όπως γράφει η ίδια, κι αναρωτιέται ρητορικώ τω τρόπω: «Γιατί απουσιάζει ο Παλαμήδης από την “Ιλιάδα” του Ομήρου; Ένα κενό που ήρθε ν’ αναπληρώσει ανακουφιστικά η παρουσία του και στους τρεις τραγικούς, Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη, που έγραψαν ο καθένας τους τραγωδία με τίτλο ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ, μα δυστυχώς διασώζονται μόνο ελάχιστοι στίχοι, τους οποίους και ενσωμάτωσα στο έργο, καθώς και μέρη από την “Παλαμήδους Απολογία” του Γοργία».

Παρατήρηση πρώτη: παρ’ όλο που ο επαρκής αναγνώστης κι ο εμβριθής κριτικός αναγνωρίζει τα εμ-βαλώματα, θα έπρεπε η δόκιμη συγγραφεύς να υποσημειώσει τους δάνειους στίχους.

Παρατήρηση δεύτερη: είναι τόσον πυκνός ο ποιητικός λόγος, που στομώνει την αισθητική αντίληψη του αναγνώστη (ο θεατής είναι σε προνομιακή θέση, γιατί έχει στη διάθεσή του άλλους επεξηγηματικούς παραγλωσσικούς κώδικες).

Παρατήρηση τρίτη: η επιρροή των «τραγωδιών» του Άγγελου Σικελιανού και του Νίκου Καζαντζάκη, όπως και του Παλαμά και της δημώδους ή δημοτικής ποιήσεώς μας, είναι τόσον μα τόσον εμφανής, που θα έπρεπε να επισημαίνεται από την ίδια τη συγγραφέα, αν όχι με σημειώσεις αυτή τη φορά τόσον αναλυτικές [κάτι τέτοιο δεν χρειάζεται γιατί δεν πρόκειται για φιλολογική αλλά χρηστική έκδοση], τουλάχιστον όμως στον πρόλογο, ή στο οπισθόφυλλό της (το οποίο συνήθως ανήκει στον εκδότη και ελλείψει τοιούτου, παρατίθεται διάλογος σε κεφαλαία στοιχεία – τελείως αδόκιμο και μη αντιπροσωπευτικό δείγμα του κειμένου, πόσω μάλλον που έχουν μπει ατέχνως οι τόνοι, με μηχανιστική μετατροπή των πεζών σε κεφαλαία).

Παρατήρηση τέταρτη: πότε και πώς βγαίνει ο πρώτος Χορός ανδρών και δίνει τη θέση του σε Χορό γυναικών; Μόνο μία σκηνική οδηγία με πλάγια στη σελ. 44: «Ο Οίαξ μόνος στην ακτή». Μάλιστα. Η έμπειρη θεατράνθρωπος θα έπρεπε να είναι ίσως εδώ περισσότερον επεξηγηματική.

Παρά τις όποιες επιφυλάξεις μου, που βιάστηκα να προτάξω, για να μείνει χώρος, χρόνος και καθαρό μυαλό για τους αληθινούς θριάμβους και τα ενδελεχή επιτεύγματα της Θάλειας Αργυρίου, είναι τόσο πολλά τα δραματικά της προσόντα και τα προτερήματα του διαλογικού της κειμένου, που θα πρέπει να αλλάξω τόνο παρευθύς και να γυρίσω την πίτα (και το φύλλο) από την άλλη πλευρά – για να μην καεί… Αστειεύομαι για να ελαφρύνω τον βαρύγδουπο τρόπο της κριτικής μου.

Προτέρημα υπ’ αριθμόν ένα: η ρυθμολογία, η εναλλαγή αρχαίων και σύγχρονων μέτρων με τα σύγχρονα δημώδη μέτρα, με μία τεχνική που προδίδει βαθιά μουσική παιδεία κι αίσθηση της Αρμονίας. Ξεκινάει με γνωμικά σε μορφή πεντάστιχων, τα εναλλάσσει με τρίστιχα, καταφεύγει αργότερα σε τετράστιχα (προϊούσης της δράσεως κι επιταχυνομένου του ρυθμού), για να καταλήξει σε εξάστιχα (συνήθως τέσσερις συν δύο στίχοι) που εναλλάσσονται με πεντάστιχα. Ποτέ δεν συνάντησα ως κριτικός τα τελευταία τριάντα χρόνια σύγχρονο θεατρικό κείμενο με τέτοιο ρυθμολογικό πλούτο κι ευφάνταστη ποικιλία. Το καλό να λέγεται… Και το στρυφνόν, επίσης…

Προτέρημα υπ’ αριθμόν δύο: η δομή. Αντίθετα από τους μεταμοντέρνους φληναφηματο-λογούντες, η Θάλεια Αργυρίου ξέρει να χτίζει τον λόγο της σε διακριτά μέρη, που συνθέτουν μία τόσο στέρεα κατασκευή, όπου κανένα «τούβλο» δεν περισσεύει ή λείπει, καμία ψηφίδα δεν είναι χρωματικά, μουσικά κι αισθητικά (γενικώς) παράταιρη με τη διπλανή της. Δύο Χοροί (στην αρχή Ελλήνων πολεμιστών στην Τροία και στο τέλος μετά την άδικη θανάτωση του ήρωα Χορός Εναλίων Κορών, αντίστοιχος με τις Ωκεανίδες στον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου, στον οποίο μάλιστα παραπέμπουν οι Ενάλιες Κόρες του Πόντου). Εκτός όμως από την Είσοδο του Πρώτου Χορού και την Έξοδο του Δευτέρου, υπάρχει κι «από μηχανής» Φωνή εξ ουρανού («μέσα από νεφέλωμα», σύμφωνα με τη συγγράφουσα), που μας προδιαθέτει για αίσιον τέλος των συγχρόνων δεινών και διά «επί Γης Ειρήνη, εν Ανθρώποις Ευδοκία».

Προτέρημα υπ’ αριθμόν τρία: η γνωμική-φιλοσοφική-στοχαστική διάσταση του ποιητικού λόγου. Στίχοι που θα μπορούσαν να απομονωθούν και να αναπαραχθούν ως γνωμικά. Πρωτότυπη σκέψη και σεμνή αποτύπωση σκέψεων-ιδεών-προτάσεων.

Προτέρημα υπ’ αριθμόν τέσσερα: η επεξεργασμένη, αφομοιωμένη, ομοιογενής ιδιόλεκτος, σπάνιο πράγμα στις μέρες μας και ίδιον των αυθεντικών ποιητών. Γιατί η Θάλεια Αργυρίου είναι ποιήτρια, πηγαία, εμπνευσμένη και τεχνίτρα, σαν τις παλιές υφάντρες στους καθιστούς αργαλειούς (αντίθετα από τους αρχαίους που ήταν κατακόρυφοι κι οι καλλιτέχνιδες του ιστού εστέκοντο ορθίαι).

Τέσσερα προτερήματα για τέσσερες παρατηρήσεις-επιφυλάξεις. Ακολουθώντας το «μέτρον», που πρωταγωνιστεί στη σκέψη των αρχαίων Ελλήνων, σταματώ εδώ, ανυπομονώντας να απολαύσω τη θεατρική παράσταση του «Παλαμήδη» κατά Θάλειαν Αργυρίου, η οποία συμπρωταγωνιστεί εξόχως με τον Νικήτα Τσακίρογλου στην «Ασκητική» του Καζαντζάκη, που σπάει κάθε βράδυ τα ταμεία στο «Θέατρο Καρέζη». Όχι τυχαίως. Ο αυθεντικός πνευματικός λόγος είναι ιδιαίτερα επίκαιρος στα χρόνια της Κρίσης κι ο διαρκής αναζητητής της Αλήθειας, Ελευθερίαν αναζητεί και δοξάζει διαρκώς, ιδιαίτερα μέσα στο σκοτάδι, στο βαθύ σκότος πριν από το τερπνόν γλαυκόφως.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Συνέντευξη με τη Νίτσα Μανωλά

Η Νίτσα Μανωλά με αφορμή το δίγλωσσο παραμύθι «Ο Συννεφούλης ταξιδεύει στην Ελλάδα», που έγραψε παρέα με τρεις ακόμα συγγραφείς και που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Υδροπλάνο, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
17.11.2019
Περισσότερα

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα / The Dutch House

Η Αφροδίτη Δημοπούλου στη στήλη της με τίτλο "Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα", με όχημα την αγγλική γλώσσα κάθε μήνα παρουσιάζει επιλογές της από την ξενόγλωσση λογοτεχνία.

The Dutch House
10.11.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ειρήνη Δερμιτζάκη

Η Ειρήνη Δερμιτζάκη, με αφορμή το βιβλίο της «Γεννημένος Λούζερ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εύμαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
20.10.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ