Έχουμε διαβάσει 2920 βιβλία

ΓΚΟΥΑΝΤΑΝΑΜΟ

30.09.2015
Συντάκτης: Διονύσης Μαρίνος
facebook email
ΓΚΟΥΑΝΤΑΝΑΜΟ
Εκδοτικός Οίκος
ΨΥΧΟΓΙΟΣ
Συγγραφέας
Mohamedou-Ould Slahi
Μετάφραση
Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία
ISBN
978-618-01-0975-7
Σελίδες
483

Μέσα στο κολαστήριο του Γκουαντάναμο

Τον Σεπτέμβριο του 2001, ο τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Ντίκ Τσένι, προανήγγειλε το απεχθές σχέδιο του αμερικανικού απαράτ, μόνο που ουδείς του είχε δώσει την πρέπουσα προσοχή. Κακώς, διότι όταν μιλούσε για «τη σκοτεινή πλευρά που πρέπει να εξετάσουμε», σαφώς και είχε στο μυαλό του αυτό που στη συνέχεια ονομάσαμε «κόλαση του Γκουαντάναμο».

Έναν χρόνο μετά, το κολαστήριο άνοιξε τις πύλες του για να δεχθεί ανθρώπους και ανθρωποφύλακες. Οι πρώτοι δεν είχαν κανένα περιθώριο ελευθερίας, οι δεύτεροι δεν τους προσέφεραν ποτέ μια αχτίδα ελπίδας.

Από τότε έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για τα όσα εξακολουθούν και συμβαίνουν πίσω από τις κλειστές πόρτες της φυλακής-στρατοπέδου, ενώ δεν λείπουν και τα ντοκιμαντέρ που προσπαθούν να φωτίσουν το απύθμενο σκότος της. Τι επιπλέον προσφέρει, άραγε, το βιβλίο του Μαυριτανού Μοχάμεντου Ουλντ Σάχι; Αυτό που μέχρι τώρα δεν είχαμε δοκιμάσει. Τον ζόφο σκιαγραφημένο και αποτυπωμένο από κάποιον που τον έχει βιώσει μέχρι το κόκαλο. Εδώ και 13 χρόνια ο Μοχάμεντου ζει τον απόλυτο παραλογισμό (μπροστά του ο Γιόζεφ Κ. στη «Δίκη» του Κάφκα μοιάζει σαν να έκανε μια βόλτα στο πάρκο εν αιθρία): βρίσκεται πίσω από κάγκελα δίχως να έχει καταδικαστεί για κάποιο αδίκημα. Πάνω στο σώμα του έχουν χαρτογραφηθεί όλοι οι δυνατοί και αδύνατοι ανθρώπινοι πόνοι από τη στιγμή που έχει υποβληθεί σε ποικίλα και ευλόγως απάνθρωπα βασανιστήρια. Η δε ψυχή του, κουρελιασμένη από τις ταπεινώσεις και το άλογο της περιπέτειάς του, προσπαθεί να ισορροπήσει εν μέσω της τρέλας που αντιμετωπίζει καθημερινά.

Ο Μοχάμεντου, έχοντας ζήσει και εργαστεί στη Γερμανία και στον Καναδά, επιστρέφει το 2002 στην πατρίδα του και στους οικείους του, αλλά από εκείνη τη στιγμή αρχίζει η παράλογη περιπέτειά του. Η φρενίτιδα των ΗΠΑ, έτσι όπως προέκυψε μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, τον συμπαρέσυρε σαν κλαδάκι στη φουρτούνα. Η βασική κατηγορία εναντίον του ήταν ότι υπήρξε μέλος της Αλ Κάιντα, την περίοδο που η οργάνωση συνέπλεε με τις ΗΠΑ, και πολέμησε στο Αφγανιστάν κατά των κομμουνιστών εχθρών. Κι αν εκείνη η περιπέτεια θα μπορούσε να ήταν τίτλος τιμής που οι Αμερικανοί θα επικροτούσαν, οι μετέπειτα συνθήκες άλλαξαν εντελώς τα πράγματα. Οι ΗΠΑ αποδύθηκαν σε ένα κυνήγι μαγισσών όπου ο κάθε μουσουλμάνος θεωρούνταν οιονεί τρομοκράτης και συνεργάτης του Μπιν Λάντεν. Ο Μοχάμεντου καταχωρήθηκε από τις μυστικές υπηρεσίες ως «μεγάλο ψάρι» και άνθρωπος που τροφοδοτούσε την οργάνωση με νέους πολεμιστές. Μπορεί να μην κατηγορήθηκε ποτέ για συμμετοχή στην 11η Σεπτεμβρίου, αλλά αυτό δεν τον γλίτωσε από τον κυκεώνα.

Από τη Μαυριτανία στην Ιορδανία και από εκεί στο ενδιάμεσο κέντρο κράτησης του Μπαγκράμ για να καταλήξει στο δαντικής έμπνευσης Γκουαντάναμο, ο Μοχάμεντου κρατείται ακόμη και αν δεν του έχει απαγγελθεί καμία κατηγορία και κανένα στοιχείο δεν έχει βρεθεί στην πορεία που να τον ενοχοποιεί ευθέως. Τι κι αν ένας Αμερικανός δικαστής βρέθηκε να τον απαλλάξει από τις κατηγορίες; Η κυβέρνηση των ΗΠΑ πήρε πίσω την αθωωτική απόφαση και τον έχωσε ακόμη πιο βαθιά στο φλεγόμενο ηφαίστειο. Το συγκεκριμένο βιβλίο επέχει τη θέση συγκλονιστικής πανανθρώπινης μαρτυρίας για τον βαθμό της αποκτήνωσης και της βίας που μπορεί να επιβάλει ο άνθρωπος στον άνθρωπο. Γράφτηκε κυριολεκτικώς με το αίμα του και χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια για να αποχαρακτηριστεί και να παραδοθεί στην παγκόσμια κοινότητα. Προηγουμένως πέρασε από την κρησάρα της λογοκριτικής μηχανής των μυστικών υπηρεσιών (η ελληνική έκδοση διατήρησε όλα τα μαύρα σημάδια της λογοκρισίας και δεν είναι λίγα). Κι όμως, κάτω από αυτές τις συνθήκες, το βιβλίο του είναι ένα μνημείο ευθυκρισίας, ανθρωπιάς, λογικής σκέψης και μετριοπαθούς στάσης. Ο Μοχάμεντου δεν εξαπολύει επίθεση εναντίον των βασανιστών και των πρακτόρων που τον υπέβαλαν σε σκληρά βασανιστήρια και απάνθρωπες ανακρίσεις. Προσπαθεί να τους καταλάβει, να συνειδητοποιήσει τι του συμβαίνει – υπάρχουν φορές που επιστρατεύει ακόμη και το χιούμορ για να εκθέσει την άκρως μειονεκτική θέση του. Είναι ξεχασμένος από όλους σε έναν τόπο που είναι σαν τρύπα στο χάρτη. Δεν διστάζει να μιλήσει για δεσμοφύλακες που τον πλησίασαν με μια ελάχιστη χροιά ανθρωπιάς. Που συνομίλησε μαζί τους, που τον βοήθησαν έστω και κατ’ ελάχιστον, αλλά δεν διστάζει –με την απόλυτη αποστασιοποίηση– να μιλήσει για τα απηνή βασανιστήρια (όλων των ειδών) στα οποία υποβλήθηκε. Το «Γκουαντάναμο» είναι… καταδικασμένο να διαβαστεί από όσους θέλουν να κατανοήσουν τον παράλογο πόλεμο των ΗΠΑ και των τζιχαντιστών και να διαπιστώσουν πως τα πραγματικά θύματα είναι οι πραγματικά αθώοι. Έχει την ίδια και –ίσως– μεγαλύτερη αξία από το «Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ» του Σολτζενίτσιν ή το «1984» του Όργουελ. Είναι μια γροθιά που αν θέλει κάποιος να λέγεται άνθρωπος πρέπει να τη δεχθεί ασμένως – ειδικά αν δεν επιθυμεί να ζει σε ένα νέφος ψεύτικης ευζωίας.

Το βιβλίο συνοδεύεται από ένα αναλυτικό σημείωμα του Αμερικανού επιμελητή και ακτιβιστή Λάρι Σιμς που πάλεψε με τα «θηρία» μέχρι να καταφέρει να οργανώσει τα χειρόγραφα του Μοχάμεντου και να τα σχηματοποιήσει σε βιβλίο.

Η μετάφραση ανήκει στον Χρήστο Καψάλη.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Αφιέρωμα στην ελληνική λογοτεχνία

Αφιέρωμα του Diavasame.gr στην ελληνική λογοτεχνία. Για 13η συνεχή χρονιά, η συντακτική ομάδα του Diavasame.gr θα επιλέξει και θα παρουσιάσει κριτικές βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς από τις 15/7 έως και την 29/7.
10.07.2019
Περισσότερα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/12/2018-31/5/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/12/2018 έως 31/5/2019.
03.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ευτυχία Γιαννάκη και τους Πιτσιμπουίνους της

Η Ευτυχία Γιαννάκη, με αφορμή την κυκλοφορία της πρώτης περιπέτειας των Πιτσιμπουίνων «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο» από τις εκδόσεις Ίκαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
02.06.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ