Έχουμε διαβάσει 2926 βιβλία

ΖΟΥΜ

01.05.2008
Συντάκτης: Ελένη Σβορώνου
facebook email
ΖΟΥΜ
Εκδοτικός Οίκος
ΩΚΕΑΝΙΔΑ
Συγγραφέας
Κατηγορία
ISBN
960-410-224-9
Σελίδες
62

Η έκφραση «μια εικόνα είναι χίλιες λέξεις» είναι πλέον μια κοινοτοπία. Ο Ίστβαν Μπάνιαϊ δε μένει στην κοινοτοπία. Γιατί, τι θα περίμενε κανείς από ένα βιβλίο για παιδιά (αλλά τελικά και για μεγάλους) που είναι φτιαγμένο αποκλειστικά με ζωγραφιές; Μια εικονο-ιστορία. Σαν εκείνες τις γελοιογραφίες ή τα κόμικς «Χωρίς Λόγια». Στο χώρο του παιδικού βιβλίου, άλλωστε, έχουμε άπειρα παραδείγματα έργων που στηρίζονται κυρίως στην εικόνα, με ελάχιστο κείμενο, που βοηθά τα παιδιά στην εξοικείωσή τους με το γραπτό λόγο. Στο Ζουμ δε συμβαίνει τίποτα από όλα αυτά. Οι 32 εικόνες του δεν αποτελούν στιγμιότυπα και επεισόδια μιας ιστορίας που ξετυλίγεται αβίαστα μέσα από μια απλή πλοκή. Δεν υπάρχουν ήρωες, δεν υπάρχουν σκυλάκια, γατάκια, παιδάκια, μάγισσες, πρίγκιπες και κάστρα. Εάν λοιπόν δεν υπάρχει πλοκή, ήρωες, ούτε καν κείμενο, τι υπάρχει;

Ακριβώς αυτό καλείσαι ως αναγνώστης να ανακαλύψεις. Καλείσαι να γίνεις συγγραφέας της ιστορίας, αρκεί να βρεις τη σωστή απόσταση από τα πράγματα. «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν…».

Σελίδα ένα: Τι είναι αυτό τώρα; Βλέπουμε ένα πολύ κοντινό πλάνο ενός κατιτί. Κάτι σαν αστερίας μοιάζει. Ας το πάμε πιο επιστημονικά. Βλέπουμε τέσσερις απολήξεις ενός κατακόκκινου αντικειμένου αστεροειδούς σχήματος. Μπορεί να είναι ήλιος, αστέρι, λουλούδι και πολλά άλλα.

Σελίδα δύο: «Ζουμ άουτ». Έχουμε την απεικόνιση ενός πλάνου πιο μακρινού (το αντίθετο του ζουμ, της εστίασης και μεγέθυνσης μιας λεπτομέρειας). Καθώς ο φακός απομακρύνεται από τη λεπτομέρεια, βλέπουμε το όλον. Είναι τελικά το λειρί ενός κόκορα. Και το μυαλό επαναπαύεται στις βεβαιότητές του. Αυτό το ζώο είναι ο πρωταγωνιστής. Ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος της εικόνας και της ιστορίας. Τα χρώματα είναι πλακάτα, έντονα, με αντιθέσεις. Είναι το πορτρέτο του ήρωά μας. Λαμπερό, δεσπόζον, μνημειακό. Το αβέβαιο σχήμα με τις τέσσερις αστεροειδείς απολήξεις έγινε το λειρί του γνωστού μας πτηνού. Περιμένουμε να μας πει την ιστορία του.
 
Σελίδα τρία: Ανατροπή. Δεύτερο «ζουμ άουτ». Ο κόκορας δεν είναι παρά αυτό που βλέπουν δυο παιδιά έξω από το παράθυρό τους. Το βλέμμα επομένως μετατίθεται. Ο αναγνώστης βλέπει τώρα τον αλέκτορα μέσα από τα μάτια δυο άλλων ηρώων. Το στιγμιαίο ξάφνιασμα διαδέχεται η αγαλλίαση της νέας βεβαιότητας. Ωραία, τώρα ελέγχουμε την εικόνα και την ιστορία. Θα μιλήσουμε για δυο παιδιά που ζούνε σε μια φάρμα και βλέπουν από το παράθυρό τους έναν κόκορα.

Διαδοχικά «ζουμ άουτ» καταλήγουν στην πρώτη μεγάλη ανατροπή: όλα αυτά δεν είναι παρά ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, μια φάρμα σε μικρογραφία. Ένα μελαγχολικό κορίτσι μετακινεί σπιτάκια, γουρούνια, πάπιες, δέντρα, κόκορες και ποτίστρες. Το βλέμμα τώρα του αναγνώστη ταυτίζεται με αυτό του κοριτσιού. Το βλέμμα του κόκορα και των παιδιών έχουν ξεθωριάσει. Ποιος θυμάται εκείνο το λειρί;

Μέσα από διαδοχικά «ζουμ άουτ» ο Μπάνιαϊ καταφέρνει να πει με τον πιο εύγλωττο τρόπο ότι δεν υπάρχει μια ιστορία, αλλά πολλές ιστορίες, ανάλογα με την οπτική και τη θέση που έχει ο ήρωας. Γνωστή η θέση αυτή της μοντέρνας λογοτεχνίας και τέχνης: δεν υπάρχει αλήθεια αλλά αλήθειες. Ανάλογα με το ποια είναι η θέση σου στο σύστημα, αντιλαμβάνεσαι και ερμηνεύεις το σύστημα, το όλον. Τίποτα το καινούργιο δεν υπάρχει σε αυτή τη διαπίστωση. Πώς όμως η θεωρία γίνεται πράξη; Πώς αφηγείσαι μια ιστορία σε παιδιά υπονομεύοντας διαρκώς την ίδια την ιστορία; Το «κάνε κλικ για να συνεχίσεις την αφήγηση» ήταν κάποτε πρωτοπορία. Ο αναγνώστης έδινε τις λύσεις της επιλογής του. Αλλά παρέμενε δέσμιος της οπτικής του. Οι πολλαπλές επιλογές δεν μας ανοίγουν απαραίτητα νέα παράθυρα στον κόσμο. Το επίκεντρο εξακολουθεί να είναι ο εαυτός μας. Από το δικό μας παράθυρο, όμως, το μόνο που  μπορούμε να δούμε είναι το λειρί του κόκορα. Ο υπέροχος κόσμος που τον περιλαμβάνει θα μας διαφεύγει.

Το Ζουμ είναι ένα βιβλίο που παίζει με τον αναγνώστη και τον προκαλεί διαρκώς να σκεφτεί και να θέσει σε αμφισβήτηση τις σταθερές του.

Ο Ίτσβαν Μπάνιαϊ γεννήθηκε και σπούδασε στη Βουδαπέστη. Ασχολείται επαγγελματικά με την εικονογράφηση βιβλίων και με τα κινούμενα σχέδια. Ζει, με τη γυναίκα του και το παιδί τους, στη Νέα Υόρκη. Τα περιοδικά New York Times και Publisher’s Weekly  αλλά και τα ίδια τα παιδιά ανέδειξαν το βιβλίο αυτό ως ένα από τα καλύτερα παιδικά βιβλία της χρονιάς (1995).

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Αφιέρωμα στην ελληνική λογοτεχνία

Αφιέρωμα του Diavasame.gr στην ελληνική λογοτεχνία. Για 13η συνεχή χρονιά, η συντακτική ομάδα του Diavasame.gr θα επιλέξει και θα παρουσιάσει κριτικές βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς από τις 15/7 έως και την 29/7.
10.07.2019
Περισσότερα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/12/2018-31/5/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/12/2018 έως 31/5/2019.
03.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ευτυχία Γιαννάκη και τους Πιτσιμπουίνους της

Η Ευτυχία Γιαννάκη, με αφορμή την κυκλοφορία της πρώτης περιπέτειας των Πιτσιμπουίνων «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο» από τις εκδόσεις Ίκαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
02.06.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ