Έχουμε διαβάσει 2956 βιβλία

ΖΥΣΤΙΝ ή ΟΙ ΔΥΣΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ

01.05.2011
Συντάκτης: Αγγέλα Γαβρίλη
facebook email
ΖΥΣΤΙΝ ή ΟΙ ΔΥΣΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ
Εκδοτικός Οίκος
ΝΕΦΕΛΗ
Συγγραφέας
Μετάφραση
Δημήτρης Γκινοσάτης
Κατηγορία
ISBN
978-960-211-981-5
Σελίδες
502

Μία hardcore φιλοσοφική πραγματεία

Η ''Ζυστίν'' είναι οπωσδήποτε ένα έργο που έχει το δικό του μύθο: ο ντε Σαντ ξεκίνησε να γράφει την ιστορία το 1787 ενώ ήταν έγκλειστος στη Βαστίλη και η τελική εκδοχή ήταν εκείνη του 1797 - η καινούρια ''Ζυστίν''. Το 1801 βρέθηκε και πάλι στη φυλακή για δεκατρία χρόνια, όταν ο Ναπολέων ζήτησε τη φυλάκιση του συγγραφέα του βιβλίου. Το 1815 διατάχθηκε με βασιλική εντολή η καταστροφή του. Οι πρώτες επανεκδόσεις ξεκίνησαν μόλις τη δεκαετία του 1950 σε Αγγλία και ΗΠΑ. Αλλά πέρα από το μύθο του ''απαγορευμένου'', πώς θα τη χαρακτήριζε κανείς; Ερωτική λογοτεχνία, μυθιστόρημα, φιλοσοφικό ανάγνωσμα; Οπωσδήποτε είναι όλα τα παραπάνω: είναι ερωτική λογοτεχνία και μάλιστα για ιδιαίτερα έως και ακραία γούστα, σίγουρα είναι ένα καλογραμμένο, γοτθικό μυθιστόρημα που διαβάζεται απνευστί (όπως δηλώνει στην εισαγωγική του αφιέρωση ο συγγραφέας του ότι ήλπιζε να διαβαστεί), και σαφέστατα πραγματεύεται ως φιλοσοφικό έργο -εν μέσω βεβαίως οργίων, βασανιστηρίων και βιασμών-, σοβαρά ζητήματα που αφορούν κυρίως στην ανθρώπινη φύση αλλά και στην κοινωνική οργάνωση. Αλλά στο σύνολό του το κείμενο είναι κάτι πολύ περισσότερο: πρόκειται για μια κατάβαση στις αβύσσους της ανθρώπινης ψυχής με οδηγό μία και μόνη αχτίδα φωτός - την ηρωίδα του, την ''ωραία, νέα και ατυχή'' Ζυστίν.

Η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο των περιπετειών της, γίνεται προς τα πίσω, όταν έφηβη ακόμα μένει ορφανή και άπορη. Δύο δρόμοι, όπως σε όλους τους τραγικούς ήρωες, ανοίγονται μπροστά της: ή να χρησιμοποιήσει το κορμί της αλλά και το μυαλό της για να αποκτήσει όσα η μοίρα και η κοινωνία τής στέρησαν ή να προσπαθήσει να επιβιώσει παραμένοντας αγνή στο σώμα αλλά κυρίως στην καρδιά. Επιλέγει συνειδητά το δεύτερο και παραμένει ανυποχώρητη σε αυτή τη δέσμευση μέχρι τέλους, παρά τα όσα της συμβαίνουν στις 500 σελίδες του βιβλίου: πάσης φύσεως κακομεταχείριση, προδοσία, βιασμοί, σωματικά και ψυχολογικά βασανιστήρια, απανωτές φυλακίσεις, ενώ φτάνει στα όρια του θανάτου αρκετές φορές. Μοιάζει λες και όλη η φρίκη αυτού του κόσμου την κυνηγά σε κάθε της βήμα και κάθε της βήμα τη βυθίζει ακόμα περισσότερο σε αυτό από το οποίο προσπαθεί να ξεφύγει. Η Ζυστίν αντέχει - ''και τώρα περπατάμε με κουράγιο'', λέει χαρακτηριστικά-, το σώμα της εξαναγκάζεται δια της βίας να το παραδώσει σε κάθε είδους ηδονή και οδύνη αλλά ψυχικά παραμένει ακλόνητη και επιμένει να προσφέρει βοήθεια και καλοσύνη, όταν το μόνο που εισπράττει είναι αδιαφορία για τα βάσανά της και μίσος. Αφελές και αδύναμο πλάσμα καταδικασμένο από τη φύση και τους ανθρώπους ή ένας άγγελος που γεννήθηκε κατά λάθος στην κόλαση; Ο κάθε αναγνώστης μπορεί να επιλέξει τη δική του εκδοχή.

Η συγγραφή και ολοκλήρωση της ''Ζυστίν'' υπήρξε ένα είδος έμμονης ιδέας για τον ντε Σαντ, στην οποία αφοσιώθηκε με πάθος. Θα έλεγα διαβάζοντας το βιβλίο, ότι θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει κανείς σχεδόν ερωτευμένο με την ηρωίδα του - ίσως και γι' αυτό τη βάζει να περνά απανωτά βασανιστήρια, είναι γνωστός τοις πάσι ο τρόπος που ο μαρκήσιος εκφραζόταν ερωτικά. Αλλά όσο περισσότερο την εξευτελίζει σωματικά ρίχνοντας επάνω της όλα τα δεινά, τόσο την ίδια στιγμή την εξυψώνει δίνοντάς της δύναμη χαρακτήρα, κουράγιο ανεξάντλητο να διεκδικεί την ελευθερία και τη δικαιοσύνη ακόμα κι όταν είναι (κυριολεκτικά) αλυσοδεμένη, ενώ την παρουσιάζει ως αστείρευτη πηγή ανθρωπιάς ανάμεσα σε μη-ανθρώπους. Η Ζυστίν αποτελεί για τον ντε Σαντ ένα είδος αγίας που γίνεται μάρτυρας για την πίστη της στο καλό και την αρετή: κι όσο περισσότερο την κακοποιεί ο συγγραφέας-δημιουργός της τόσο περισσότερο τη λατρεύει, εκφράζοντας την αγάπη του με εντελώς ανεστραμμένο τρόπο. Κι αν κάτι τέτοιο σας φαίνεται παράλογο, σκεφτείτε λίγο τη χριστιανική θρησκεία και όσα διαπράττει ο Θεός από αγάπη προς το ανθρώπινο είδος αλλά και προς τον ίδιο τον ''υιό'' του...

Όσον αφορά στο πλήθος των ακραίων ερωτικών πρακτικών που διαδραματίζονται (με όλες τις λεπτομέρειες) στις σελίδες του βιβλίου, δεν νομίζω ότι πραγματικά στη σημερινή εποχή μπορούν να σοκάρουν ή να σκανδαλίσουν - οπωσδήποτε ξέρει κανείς τι θα διαβάσει όταν επιλέγει ένα βιβλίο του ντε Σαντ. Όσο για τις φιλοσοφικές απόψεις που διατυπώνονται, επίσης έχουν ξεπεραστεί από τις εξελίξεις όσο ακραίες ή επαναστατικές κι αν υπήρξαν κάποτε, ενώ οι τοποθετήσεις για τον φύσει και θέσει κατώτερο ρόλο της γυναίκας μόνο να διασκεδάσουν μπορούν μια χειραφετημένη γυναίκα του 21ου αιώνα και όχι να την εξοργίσουν. Οπότε γιατί να διαβάσει κανείς εν έτει 2011 τη ''Ζυστίν'';

Πρώτα απ' όλα, γιατί πρόκειται για ένα κλασικό έργο και μάλιστα σε μια υψηλής αισθητικής έκδοση από τη ''Νεφέλη'' με τις γκραβούρες του 1797, ενώ εξαιρετική είναι και η μετάφραση του Δημήτρη Γκινοσάτη. Δεύτερον γιατί είναι, όπως είπα εξαρχής, ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται απνευστί κάνοντας τον αναγνώστη να αγωνιά μέχρι την τελευταία σελίδα για την τύχη της ηρωίδας. Το σημαντικότερο όμως είναι η καθαρά ψυχαναλυτική χρησιμότητα του κειμένου: από αυτή τη σκοπιά, ανήκει σε εκείνα τα βιβλία που καθρεφτίζουν, με ανατριχιαστική κάποτε ευκρίνεια, όσα κρύβονται στα σκοτεινά λαγούμια της ανθρώπινης ψυχής - είναι ας πούμε εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο ντε Σαντ εξηγεί με τόσο διαυγή και απλό τρόπο πώς διαμορφώνονται τα ερωτικά πρότυπα ή μοτίβα που καθορίζουν τη σεξουαλικότητα κάθε ατόμου, πολύ πριν από τον Φρόιντ.

Αλλά θα σας πω κλείνοντας, το λόγο που τη διάβασα εγώ. Γιατί τόσο ο συγγραφέας της όσο και το alter ego του -η ηρωίδα του-, φλέγονται: ο πρώτος στη φλόγα των παθών του, εκείνη στη φλόγα των ιδανικών της. Μαζί και οι δύο αποτελούν μια αδιάσπαστη ενότητα και ξεδιπλώνουν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου μια πλήρη εικόνα των μυστηρίων της ανθρώπινης φύσης που είναι ικανή για τα πάντα και περιέχει τα πάντα, από τον βόρβορο έως τα αστέρια...

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Συνέντευξη με τη Νίτσα Μανωλά

Η Νίτσα Μανωλά με αφορμή το δίγλωσσο παραμύθι «Ο Συννεφούλης ταξιδεύει στην Ελλάδα», που έγραψε παρέα με τρεις ακόμα συγγραφείς και που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Υδροπλάνο, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
17.11.2019
Περισσότερα

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα / The Dutch House

Η Αφροδίτη Δημοπούλου στη στήλη της με τίτλο "Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα", με όχημα την αγγλική γλώσσα κάθε μήνα παρουσιάζει επιλογές της από την ξενόγλωσση λογοτεχνία.

The Dutch House
10.11.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ειρήνη Δερμιτζάκη

Η Ειρήνη Δερμιτζάκη, με αφορμή το βιβλίο της «Γεννημένος Λούζερ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εύμαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
20.10.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ