Έχουμε διαβάσει 2962 βιβλία

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

15.10.2017
Συντάκτης: Διονύσης Μαρίνος
facebook email
ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
Εκδοτικός Οίκος
ΠΟΛΙΣ
Συγγραφέας
Μετάφραση
Κατερίνα Σχινά
Κατηγορία
ISBN
978-960-435-557-0
Σελίδες
280
                                                         Ο συγγραφέας του εαυτού του

Για τον συγγραφέα, τον άνθρωπο δηλαδή που έχει μάθει να μεταπίπτει από την ακούσια πραγματικότητα στην οποία έχει βρεθεί στην εκούσια συνθήκη που δημιουργεί για τις ανάγκες των βιβλίων του, οποιαδήποτε σχέση με τις λέξεις συνιστά μια πρόδηλη, και εξαρχής μελετημένη, εξαπάτηση. Δεν έχει σημασία αν είναι εμπρόθετη ή όχι η κατάληξη, ούτε αν αυτές οι λέξεις προορίζονται για να περιγράψουν κάτι το ακραιφνώς οικείο και «δικό» του – όπως είναι μια αυτοβιογραφία.

Συχνάκις, αυτού του είδους οι εκμυστηρεύσεις, από οποιονδήποτε αποπειραθεί να δει τον εαυτό του μακροσκοπικά ή έστω από κάποια σχετική απόσταση, βρίθουν ωραιοποιήσεων ή, σε άλλες περιπτώσεις, εκφέρονται δημόσια με τρόπο στρογγυλεμένο ή παραπειστικό. Αν αυτό ισχύει για τις προσωπικές «καταθέσεις» δημόσιων ανδρών (… και γυναικών), για τους συγγραφείς το λανθάνον στοιχείο απόκρυψης καθίσταται αυτοστιγμεί όπλο «παραλλαγής».

Αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να οικοδομηθεί μια πραγματική ομολογία, με ό,τι μπορεί να σημαίνει η έννοια του «πραγματικού», του «αληθινού» ή του ακατάλυτα «ειλικρινούς». Ο Σαρτρ με τις «Λέξεις» μάς έδειξε πως μπορεί να συμβεί. Το ίδιο και ο Γκύντερ Γκρας με το «Ξεφλουδίζοντας το κρεμμύδι» όπου έφτασε τις δημόσιες παραδοχές του έως το κόκαλο. Άλλοτε με φιλοσοφική διάσταση (βλ. Καμύ) κι άλλοτε με τη «μυθολογία» της ενθύμησης (βλ. Ναμπόκοφ), οι συγγραφείς καταγίνονται συχνά πυκνά με το βασανιστήριο (ή τον εξιλασμό;) της αυτοαναφορικότητας και της αποκάλυψης των μύχιων στιγμών τους. Είναι ένα άλλο είδος credo; Ή, μήπως, ανέσυραν από τα memoranda τους εκείνα τα επεισόδια που μπορεί μην χώρεσαν στο στρίφωμα της μυθοπλασίας και αποφάσισαν να τα φορέσουν κατάσαρκα ωσάν δικό τους, ολότελα δικό τους, ρούχο;

Ο Φίλιπ Ροθ με τα «Γεγονότα» (σ.σ.: πόσο αποστασιοποιημένος και συνάμα ευκρινής, για το περιεχόμενό του, τίτλος) αποπειράται να παίξει ένα παιχνίδι φανέρωσης/απόκρυψης με τον εαυτό του και τον αναγνώστη. Αυτό που παρουσιάζεται ως αυτούσιο γεγονός, ως ένα μέρος της προσωπικής του ζωής, την ίδια στιγμή μπορεί να έχει παραλλαχθεί, μετουσιωθεί, αμφισβητηθεί ή σκοπίμως «μασκαρευτεί» από τον ίδιο. Προφανώς και τα πέντε βασικά περιστατικά του βίου του, τα οποία αποφάσισε να εκθέσει όταν έφτασε στα 50 κάτι, απηχούν μεγάλο μέρος των όσων πραγματικά συνέβησαν. Δεν αμφισβητεί κανείς πως ένα σημαντικό μέρος της αλήθειας του ακουμπάει σε αυτό το βιβλίο. Αλλιώς δεν θα υπήρχε λόγος να μπει στη διαδικασία της αυτοέκθεσης. Όμως, για να δούμε κάτι άλλο: εξαρχής, ο Ροθ αποφασίζει να πάει κόντρα στο ρεύμα που θέλει τις αυτοβιογραφίες να διαρθρώνονται επί τη βάσει της πρωτοπρόσωπης αφήγησης σε μια γραμμικότητα που δεν σκιάζεται από τίποτα. Η απεύθυνση είναι προς τον αναγνώστη που ζητάει –προδήλως– να μπει στα άγια των αγίων του δημιουργού. Αυτό κάνει ο Ροθ; Όχι! Από την αρχή δηλώνει κατηγορηματικά πως ο βασικός του συνομιλητής, μάρτυρας και κριτής είναι ο επινοημένος (alter ego) ήρωάς του, ο Νέιθαν Ζούκερμαν. Σε αυτόν εξηγεί γιατί αποφάσισε να προβεί σε αυτό το βήμα και να εκθέσει πρόσωπα και καταστάσεις και στην κατακλείδα της αυτοβιογραφίας του, ο Ζούκερμαν είναι εκείνος που τον βάζει στη θέση του (ή τον ξεβολεύει), τον ανασκολοπίζει ή, ακόμη ακόμη, τον εκθέτει στα μάτια του αναγνώστη. Ω, τι φοβερό σχήμα είναι αυτό! Μόνο ο Ροθ θα μπορούσε να γράψει κάτι τόσο προσωπικό και συνάμα τόσο υπονομευτικό προς τον εαυτό του. Και είναι τέτοιος μάστορας της μυθοπλασίας που το καταφέρνει με έξοχο τρόπο. Τα πέντε επεισόδια της ζωής του είναι με τέτοιο τρόπο γραμμένα που κάποια στιγμή βρίσκεσαι με την απορία αν διαβάζεις ένα ακόμη μυθιστόρημα του Ροθ ή, όντως, έχεις αρχίσει να περπατάς στα ενδότερά του οίκου του. Θα έλεγε κανείς πως καταφέρνει με αυτόν τον τρόπο να επινοήσει μια άλλη εκδοχή της αυτοβιογραφίας – εντελώς καινοφανή, σπινθηροβόλα, κρυπτική, αν και δεν θέλει να είναι τέτοια, και σίγουρα αντισυμβατική.

Ναι, είναι αλήθεια, μαθαίνουμε τα πάντα για το πώς προσπάθησε να αποδιώξει από πάνω του το εβραϊκό ντύμα και πώς η μικροκοινωνία του έφτασε στο σημείο ακόμη και να τον εχθρεύεται. Μαθαίνουμε για την οικογένειά του, τα παιδικά του χρόνια, τα εφηβικά και τα κολεγιακά. Γινόμαστε κοινωνοί των ερώτων του, των σαρκικών απολαύσεων που δοκίμασε ή δεν κατάφερε να δοκιμάσει, το πώς επέδρασε καταλυτικά ο αποτυχημένος γάμος του – άλλοτε με αρνητικό τρόπο κι άλλοτε με πασίδηλα θετικό, καθώς ήταν η βασική αιτία που τον ώθησε να γράψει το πολυδιαβασμένο και πολυσυζητημένο «Σύνδρομο Πορτνόι». Φυσικά και μαθαίνουμε για τη σταδιακή μύησή του στη λογοτεχνία και τις μεγάλες του αγάπες (βλ. Χένρι Τζέημς).

Ο Ροθ, ακόμη και τώρα που αποφάσισε να αφήσει πίσω του τα λογοτεχνικά τερετίσματα και συνεχίζει τη ζωή που του απομένει «άφωνος», είναι ένα κλασικό λογοτεχνικό όν. Δεν γίνεται να αφήσει εκτός του κάδρου τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους άλλους, τα γεγονότα, τη ζωή και να μην τους προσδώσει το απαραίτητο μυθοπλαστικό ένδυμα. Αν κρίνουμε από το «κατηγορώ» του Ζούκερμαν, άλλοτε σκληρό κι άλλοτε περιπαιχτικό, μάλλον στα «Γεγονότα» ελίχθηκε κατά το δοκούν. Δεν κατέστειλε τη φαντασία, αλλά δεν έγινε και υποχείριό της. Σίγουρα δεν γύρισε την πλάτη του στην «αφηγηματική μαγγανεία».

Αλλού είναι απόλυτα ευκρινής και ειλικρινής κι αλλού συσκοτίζει τα πράγματα προς χάριν μιας στρογγυλεμένης εκδοχής τους.

Το σίγουρο είναι πως δεν έχουμε να κάνουμε με μια αυτοβιογραφία προβλεπτής ακολουθίας. Είναι η αυτοβιογραφία που μόνο ο Ροθ θα μπορούσε να γράψει και ουδείς άλλος. Γι’ αυτό τον λόγο –και για πολλούς άλλους, όπως η απόλαυση του κειμένου– αξίζει κανείς να διαβάσει το βιβλίο κρατώντας πάντα μια υποσημείωση στην άκρη του μυαλού του: ο συγγραφέας ποτέ δεν μπορεί να βγει από τον ρόλο του. Εν ανάγκη, αν το κρίνει απαραίτητο, μπορεί να γίνει ακόμη και ο συγγραφέας του εαυτού του. Η έξοχη μετάφραση ανήκει στην Κατερίνα Σχινά.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Συνέντευξη με τη Νίτσα Μανωλά

Η Νίτσα Μανωλά με αφορμή το δίγλωσσο παραμύθι «Ο Συννεφούλης ταξιδεύει στην Ελλάδα», που έγραψε παρέα με τρεις ακόμα συγγραφείς και που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Υδροπλάνο, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
17.11.2019
Περισσότερα

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα / The Dutch House

Η Αφροδίτη Δημοπούλου στη στήλη της με τίτλο "Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα", με όχημα την αγγλική γλώσσα κάθε μήνα παρουσιάζει επιλογές της από την ξενόγλωσση λογοτεχνία.

The Dutch House
10.11.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ειρήνη Δερμιτζάκη

Η Ειρήνη Δερμιτζάκη, με αφορμή το βιβλίο της «Γεννημένος Λούζερ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εύμαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
20.10.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ