Έχουμε διαβάσει 2872 βιβλία

ΤΡΙΛΟΒΙΤΕΣ

09.10.2015
Συντάκτης: Διονύσης Μαρίνος
facebook email
ΤΡΙΛΟΒΙΤΕΣ
Εκδοτικός Οίκος
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
Συγγραφέας
Breece D'J Pancake
Μετάφραση
Γιάννης Παλαβός
Κατηγορία
ISBN
978-618-03-0169-4
Σελίδες
240

Εν τω ξηρώ τόπω

Τον λένε Μπρις Ντέξτερ Τζον Πάνκεϊκ. Το όνομά του γράφτηκε λάθος (με απόστροφο) στην πρώτη ιστορία του που είδε δημοσιευμένη και έκτοτε το άφησε έτσι. Στις 8 Απριλίου 1979, σε ηλικία 26 ετών, αποφάσισε πως δεν πήγαινε άλλο και είπε «αντίο» σε τούτο τον κόσμο. Ένας πυροβολισμός κατά πάνω του κι αυτό ήταν. Έγραψε μόλις 12 διηγήματα. Δεν πρόλαβε να τα δει να συγκομίζονται σε ένα βιβλίο. Η Τζόις Κάρολ Όουτς είδε μέσα από τις λέξεις του να ξεπηδάει η πρώιμη ορμητικότητα ενός Χέμινγουεϊ. Ο Κερτ Βόνεγκατ συμπλήρωσε πως είναι ό,τι καλύτερο έχει διαβάσει. Η Μάργκαρετ Άτγουντ έκανε λόγο για μια γραφή ασθμαίνουσα, που μένει χαραγμένη στο μυαλό. Εσχάτως ο New Yorker τον έβγαλε από τη σκόνη του χρόνου. Ο Τζον Μπερνσάιντ έγραψε στον Guardian έναν διθύραμβο για τον άγνωστο Πάνκεϊκ και για τη συλλογή του που φέρει τον παράξενο, αλλά άκρως ενδιαφέροντα, τίτλο «Τριλοβίτες» (σ.σ.: απολιθώματα ασπόνδυλων ζώων της Κάμβιας περιόδου). Ποιος είναι, τελικά, ο Πάνκεϊκ και γιατί πρέπει να μας «κλείσει» το μάτι με το βιβλίο του;

Δεν ξέρω αν υπάρχει απάντηση: ο Πάνκεϊκ δεν φέρνει κάτι νέο στη λογοτεχνία. Ο αέρας του κουβαλάει μνήμες από όλη την κραταιά παράδοση της αμερικανικής λογοτεχνίας. Είναι μάστορας των μικρών ιστοριών, ούτε λόγος. Μα, είναι ο μόνος που μας έρχεται με αυτά τα… παράσημα από την άλλη άκρη του Ατλαντικού;

Απάντηση: αυτό που τον κάνει ξεχωριστό είναι η αυθεντικότητά του. Ο Πάνκεϊκ δεν υποκρίνεται ότι γνωρίζει τους ανθρώπους για τους οποίους γράφει – τους γνωρίζει, είναι ένας από αυτούς. Δεν επινοεί έναν τόπο για να τους τοποθετήσει. Στην περίπτωσή του δεν έχουμε να κάνουμε με μια «Proulxland» ή για μια φωκνερική «Γιοκναπατάφα». Ο Πάνκεϊκ είναι γέννημα θρέμμα της Δυτικής Βιρτζίνια. Τα Απαλάχια Όρη είναι μέρος της ιστορίας του. Ο άνυδρος τόπος, ο ομιχλώδης, ο εχθρικός και άγονος, ο τόπος που έχει μόνο ορυχεία, σκούρο ήλιο, σύννεφα απειλητικά, χιόνι πυκνό και ζώα (πολλά ζώα), είναι ο τόπος του. Τον οικειοποιείται, τον κουβαλάει σαν άχτι και άχθος. Το ίδιο και οι ήρωές του. Κι αυτοί φέρουν τα ίδια «χρώματα» με τον τόπο που τους γέννησε. Άξεστοι, αδροί, εχθρικοί, παρατημένοι, γεμάτοι σεξουαλικές ορμές που δεν βρίσκουν καταφύγιο παρά μόνο σε ονειρώξεις, πληρωμένα δοσίματα και βίαιες επιθέσεις στο άλλο φύλο. Είναι άνδρες, κατ’ ουσίαν, ανυπεράσπιστοι μέσα στη γούβα του εαυτού τους. Θέλουν να φύγουν από αυτό τον τόπο, αλλά δεν τα καταφέρνουν. Κανείς δεν καταφέρνει να το κάνει κι όποιος, τελικά, είναι πιο τυχερός και αποχωρίζεται τη Δυτική Βιρτζίνια, την κουβαλάει για πάντα μέσα του. Στο τέλος επιστρέφει σ’ αυτήν με τσακισμένα φτερά. Ναι, ο Πάνκεϊκ είναι ένας αυθέντης του ανθρώπινου χαμού, της βαθμιαίας αποκτήνωσης, της εσωτερικής εξορίας που μοιάζει –και είναι– χειρότερη και από τις σκληρές και απάτητες ανοιχτωσιές της Δυτικής Βιρτζίνια. Οι άνθρωποί των ιστοριών του (ας αφήσουμε καλύτερα τον όρο «ήρωες») είναι θρήσκοι όπως και ο καθολικός Πάνκεϊκ. Αρκετοί τίτλοι των διηγημάτων έχουν άμεση σχέση με την Παλαιά Διαθήκη. Μόνο που πρόκειται για μια στρεβλή θρησκευτικότητα που οδηγεί σε μιζέρια, σκληροπυρηνικές τάσεις κι έναν συντηρητισμό μισαλλόδοξο και ελάχιστα… χριστιανικό. Είναι άνθρωποι μονοδιάστατοι μέσα στην κούφια ζωή τους.

Ανθρακωρύχοι, μεροκαματιάρηδες, με μπατάλικες ζωές, με γάμους που στερούνται αγάπης, με παιδιά που δεν είδαν ποτέ γονείς και έζησαν σε ορφανοτροφεία, βίαιοι απέναντι σε όλους: στον ίδιο τους τον εαυτό, στους φίλους τους, στον ξένο, στα ζώα τους που υφίστανται την άλογη βία των ανθρώπων, έτσι για να περάσει η ώρα, η ημέρα, η στιγμή. Μια μποτίλια ουίσκι είναι ικανή να ανάψει τα αίματα και να προκαλέσει τις μεγαλύτερες συμφορές. Ο Πάνκεϊκ ούτε τους κατακεραυνώνει, ούτε τους συμπονά, όμως τους παρατηρεί, εισχωρεί μέσα στους βρομισμένους πόρους του δέρματός τους. Το κάνει και για τον ίδιο του τον εαυτό: είπαμε, είναι ένας από αυτούς, δεν τους κοιτάζει από ψηλά. Δεν ενδύεται έναν ρόλο που δεν μπορεί να τον υποδυθεί.

Η γλώσσα και το ύφος των ιστοριών είναι ανάλογο με το τοπίο και τους ανθρώπους (άλλη μια ένδειξη αυθεντικότητας). Με… μη λογοτεχνικά μέσα –ή, έστω, με τα ελάχιστα δυνατά–, οι «Τριλοβίτες» εκτινάσσονται στον αέρα και σκάνε. Έχουμε να κάνουμε με μια γλώσσα λιτή, τραχιά, ανεπεξέργαστη, γιατί μόνο έτσι μπορεί να είναι, γεμάτη ιδιωματισμούς, με έντονο το στοιχείο της προφορικότητας. Η αντι-λογοτεχνία του Πάνκεϊκ γίνεται τελικά τόσο ορθά λογοτεχνική επειδή ακριβώς αποτυπώνει αυτό που έχει αποφασίσει από την αρχή να κάνει. Είναι αντανάκλαση του τόπου, του ατόμου, της συγκυρίας, του χρόνου και της στιγμής. Ναι, και ο Χέμινγουεϊ στα «Χιόνια του Κιλιμάντζαρο» κάπως έτσι έγραφε. Όταν ακόμη δεν είχε αποφασίσει να το… παίξει σκληρό αντράκι.

Κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελισσόταν ο Πάνκεϊκ αν άντεχε λίγο ακόμη τη ζωή του. Ποιες άλλες ιστορίες θα μπορούσε να μας δώσει; Θα έπεφτε στη δίνη της τυπολογίας ή θα κατάφερνε να δημιουργήσει ένα σύμπαν ευδιάκριτο και εμβριθές; Δεν υπάρχει απάντηση. Κανείς δεν την έχει να μας τη δώσει. Τούτο το μικρό δείγμα, όμως, είναι σαν ένα φύσημα που σε παρασέρνει, σαν μια γροθιά που σε βρίσκει στα γεμάτα. Αυτό το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί, πρέπει να διαβαστεί, πρέπει να διαβαστεί.

Ο Γιάννης Παλαβός, πολύ καλός διηγηματογράφος και ο ίδιος, πετυχαίνει το εξής: αποφασίζει εξαρχής να μεταφράσει τον Πάνκεϊκ δίχως να τον προδώσει, αλλά και δίχως να πέσει στην παγίδα της μεταφοράς αμερικανικών ιδιωματισμών σε ελληνικά που δεν βγάζουν νόημα (ας θυμηθούμε τι έχει «πάθει» ο Φώκνερ στα μέρη μας). Αφήνει τις ανάσες του κειμένου αναλλοίωτες και όπου πρέπει να παρέμβει, το κάνει με συγγνωστό τρόπο. Πρόκειται για μια μετάφραση που σου επιτρέπει να εισχωρήσεις στον κλειστό τόπο αυτών των διηγημάτων.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/12/2018-31/5/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/12/2018 έως 31/15/2019.
03.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ευτυχία Γιαννάκη και τους Πιτσιμπουίνους της

Η Ευτυχία Γιαννάκη, με αφορμή την κυκλοφορία της πρώτης περιπέτειας των Πιτσιμπουίνων «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο» από τις εκδόσεις Ίκαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
02.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με τη Νάγια Δαλακούρα

Η Νάγια Δαλακούρα, με αφορμή το βιβλίο της «Το λιμάνι των χαμένων γυναικών» (εκδόσεις Κλειδάριθμος), συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
12.05.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ