Έχουμε διαβάσει 2938 βιβλία

Ο ΥΠΝΟΒΑΤΗΣ

21.03.2017
Συντάκτης: Πασχαλία Τραυλού
facebook email
Ο ΥΠΝΟΒΑΤΗΣ
Εκδοτικός Οίκος
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ
Συγγραφέας
Μαργαρίτα Καραπάνου
Κατηγορία
ISBN
978-960-03-4001-3
Σελίδες
246
Δεν θα ασχοληθώ με τις τιμητικές διακρίσεις και τους επαίνους που έχει αποσπάσει η Μαργαρίτα Καραπάνου, καθώς η διεθνής συγγραφική καταξίωσή της αποτελεί μια αναμφισβήτητη πραγματικότητα. Θα ασχοληθώ όμως με τους λόγους για τους οποίους η γραφή της κέρδισε την αποδοχή αναγνωστικού κοινού και κριτικών.

Η Μαργαρίτα Καραπάνου ανήκει στους δημιουργούς που αφουγκράζονται τους παλμούς της εποχής τους, χαρτογραφούν με έναν ιδιότυπο τρόπο τις αδιόρατες μεταβολές του κοινωνικού γίγνεσθαι και του ψυχολογικού προφίλ του σύγχρονου ανθρώπου και καταθέτουν λογοτεχνικά τη διαμαρτυρία τους για έναν κόσμο που αλλάζει τραγικά και αποποιείται τη συναισθηματική του ακεραιότητα και ευαισθησία, υιοθετώντας μια ειρωνική εποπτεία της ζωής.

Τόσο στο βιβλίο «Η Κασσάνδρα και ο λύκος» όσο και στο δεύτερο μυθιστορηματικό της βήμα, τον «Υπνοβάτη», η Καραπάνου αποδεικνύει πως δεν την αφορά απλώς μια ιστορική προσέγγιση του παρόντος, αλλά μια εγκάρσια τομή στο συναισθηματικό προφίλ του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου ανθρώπου, αφού τα βιβλία και οι ήρωές της εκφεύγουν από τα στενά χωροχρονικά όρια της ελληνικότητας. Επιδιώκει να μιλήσει για τον σύγχρονο «μεταλλαγμένο» άνθρωπο, για τον κοσμικό πια πολίτη ο οποίος εμφανίζει περισσότερα αρνητικά παρά θετικά, και αποκτά ολότελα καινούρια χαρακτηριστικά, με κυρίαρχα την ανυπαρξία συναισθήματος και ηθικών αναστολών. Προχωρώντας πέρα από τις φαινομενικές και χιλιοειπωμένες αλλαγές του κόσμου, η συγγραφική της γραφίδα προχωρά σαν νυστέρι σε αυτή τη νεκροψία του ανθρώπινου συναισθήματος, και αναζητά απεγνωσμένα έναν καινούριο θεό, να αντικαταστήσει εκείνον τον παλιό που προσκυνήθηκε μα προδόθηκε πλέον.

«Ο Θεός ήταν κουρασμένος… Έβλεπε τη γη του και πώς είχε καταντήσει… Οι άνθρωποι τον είχαν προδώσει. Αποφασίζει, λοιπόν, να στείλει στη γη ένα Θεό καινούργιο, κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή τους, το Θεό που θα τους άξιζε.»

Ο υπνοβάτης κατά συνέπεια είναι ένας αντικατοπτρισμός της σήψης που διέπει το σύγχρονο άνθρωπο. Μιας σήψης που έχει παρεισφρήσει έως και στον κόσμο της τέχνης κάνοντάς την συχνά να δείχνει ατροφική, κουρασμένη ή ασθενική. Διόλου τυχαία η ηρωίδα της Καραπάνου που πασχίζει να γράψει ένα βιβλίο κι ενώ το νιώθει να υπάρχει και να σαλεύει μέσα της, προβάλλεται να αδυνατεί να το αποτυπώσει σε ένα χαρτί κυριευμένη από μια αίσθηση ματαιότητας. «Η Λούκα σκεφτόταν μόνο όταν υπήρχε δίπλα της ο Μαρκ. Όταν κοίταζε τη στάχτη του να μεγαλώνει, έγραφε μέσα στο κεφάλι της, κι όλο το βράδυ στη Maggie, … το βιβλίο της γραφόταν μόνο του, ήρεμα και σιγά, ξαπλωνότανε στα πόδια της σαν σκυλί, κι αυτή έσκυβε και το χάιδευε, μετά άνοιγε την ουρά του σαν παγόνι και τα χιλιάδες χρώματα γινόντουσαν λέξεις, φράσεις, παράγραφοι, κεφάλαια και μόλις γύριζε στο σπίτι της κι έκλεινε η πόρτα, το βιβλίο χανότανε.»

Και το ερώτημα που δημιουργείται εύλογα στον κάθε αναγνώστη είναι γιατί; Αυτή την εναγώνια αναζήτηση του γιατί παρακολουθεί ο αναγνώστης στη διάρκεια των σχεδόν 300 σελίδων του βιβλίου και η ανάγνωση καταλήγει να είναι μια εσωτερική/ ψυχολογική περιπέτεια, και το βιβλίο μια τραγωδία διαφορετική από εκείνες των αρχαίων τραγικών, μα με ίδιας έντασης κορυφώσεις.

Η Καραπάνου μιλάει ανενδοίαστα για όλα εκείνα που άλλοι δημιουργοί δειλιάζουν να εκφράσουν ή επιλέγουν να μιλούν κρυφοκοιτώντας τον κόσμο πίσω από περίτεχνα προσωπεία. Αρέσκεται να προβάλλει γυμνή την αλήθεια και γυμνή την ασκήμια. Δύσκολο το έργο της πραγματικά μα μπόρεσε να επιβληθεί στο λογοτεχνικό ευρωπαϊκό γίγνεσθαι ακριβώς επειδή είχε τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε κοινό εξασκημένο στην αναμέτρηση με την αλήθεια.

Ανήκοντας στη χορεία των συγγραφέων που τολμούν να τραβήξουν το σεντόνι που καλύπτει τη σκληρότητα του σύγχρονου κόσμου και να σταθούν με δέος απέναντι στο έκθεμα της συναισθηματκής απογύμνωσης και στειρότητας, και όχι σε εκείνους που ωραιοποιούν ή προσεγγίζουν επιδερμικά με διάθεση μελό την πραγματικότητα, ανέπτυξε στο βιβλίο της δυο ταυτόχρονους παράλληλους άξονες. Μιλώντας αφενός για την ανθρώπινη ζωή, αφετέρου για τη σύγχρονη τέχνη, αποτυπώνει τις αλληλένδετες δράσεις της ψυχής στην καθημερινότητα και στην τέχνη.

Συγκοινωνούντα δοχεία οι σκέψεις που προκύπτουν από το βίωμα και εκείνες που μετουσιώνονται σε έκφραση δημιουργική, περιγράφουν με λόγια τα καταρρέοντα ανθρώπινα και εγκαθιδρύουν μια νέα έκφραση, στην οποία σημασία δεν έχουν οι λέξεις αλλά το feeling όπως ομολογεί ένας ακόμη ήρωας του βιβλίου, ο Alan.

Αυτό το feeling είναι που πασχίζει να αποτυπώσει στα έργα της η Καραπάνου η οποία δεν επιδιώκει τις βαρύγδουπες εκφράσεις, αλλά μέσα από απλά υλικά, απλό λεξιλόγιο, απλές καθημερινές εικόνες, απλές, λιτές ατάκες που συμπυκνώνουν την τραγικότητα του σύγχρονου ανθρώπου και του σύγχρονου πολιτισμού, καταφέρνει να απογυμνώσει και να αποκαλύψει όλα όσα υποδόρια ενεργούν και μετατρέπουν την ανθρώπινη ζωή σε μια δράση δίχως ουσία, σκοπό και δύναμη αυτοπραγμάτωσης.

Ο «Υπνοβάτης» καταλήγει επομένως να είναι μια έκκληση βοήθειας σε έναν νέο Μεσσία που δεν είναι άλλος από τον σύγχρονο, σαθρό άνθρωπο. Μεσσίας του ανθρώπου είναι ο ίδιος ο εαυτός του. Μόνο αυτός μπορεί να φρενάρει ετούτη την ανείπωτη κατρακύλα που απειλεί την ανθρώπινη οντότητα, την πνευματικότητά του και κατ’ επέκταση την τέχνη του. Ένα βιβλίο για όσους αντέχουν τις αλήθειες, και μπορούν να διαβάζουν πέρα απ’ τις λέξεις…

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Αφιέρωμα στην ελληνική λογοτεχνία

Αφιέρωμα του Diavasame.gr στην ελληνική λογοτεχνία. Για 13η συνεχή χρονιά, η συντακτική ομάδα του Diavasame.gr θα επιλέξει και θα παρουσιάσει κριτικές βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς από τις 15/7 έως και την 29/7.
10.07.2019
Περισσότερα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/12/2018-31/5/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/12/2018 έως 31/5/2019.
03.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ευτυχία Γιαννάκη και τους Πιτσιμπουίνους της

Η Ευτυχία Γιαννάκη, με αφορμή την κυκλοφορία της πρώτης περιπέτειας των Πιτσιμπουίνων «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο» από τις εκδόσεις Ίκαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
02.06.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ