Έχουμε διαβάσει 2902 βιβλία

Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

18.10.2015
Συντάκτης: Πασχαλία Τραυλού
facebook email
Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Εκδοτικός Οίκος
ΠΑΤΑΚΗΣ
Συγγραφέας
Κατηγορία
ISBN
978-960-16-5912-1
Σελίδες
480
Όπως ο ίδιος ο συγγραφέας εξομολογήθηκε σε μία από τις τελευταίες του συνεντεύξεις , ο «Θησαυρός του χρόνου», το κύκνειο άσμα του, αποτελεί «απολογισμό αλλά ταυτόχρονα και αυτοθεραπεία. Ένα είδος εξομολόγησης και αυτοκάθαρσης».

Μήπως αυτοί δεν είναι εξάλλου οι στόχοι κάθε έντιμου θεράποντα της γραφής, καθενός που επιλέγει τις λέξεις ως διέξοδο και τρόπο αυτοανάλυσης και αυτοαναφοράς, άλλοτε συγκαλυμμένα και υπηρετώντας τους χαρακτήρες που επινοεί, τους καμωμένους απ’ τα υλικά της σοφίας που έχει ο ίδιος κατακτήσει μέσα απ’ τα ανήκεστα πάθη και τα αμφιλεγόμενα βιώματά του, και άλλοτε τολμώντας να απαρνηθεί τα προσωπεία των ηρώων που εναλλάσσει εξασκώντας την τέχνη του και μένοντας θαρραλέα γυμνός και αληθινός απέναντι όχι τόσο στον αναγνώστη, όσο στον εαυτό του, συγγραφικό και ανθρώπινο, που αποτελεί σ’ αυτή την περίπτωση ένα αδιαίρετο και ομοούσιο όλον;

Σ’ αυτή τη δεύτερη περίπτωση των θαρραλέων, εκείνων που εξομολογούνται την προσωπική αλήθεια τους, που εκθέτουν σε κοινή θέα την πληγή τους και την αλληγορία της ζωής που αντιλαμβάνονται μέσα από το πρίσμα της συγγραφικής τους οξυδέρκειας ανήκει ο Κουμανταρέας. Στον «Θησαυρό του χρόνου» εκθέτει το αποθησαύρισμα μιας σοφίας πληρωμένης με όλο το φόβο και όλο το πάθος που αποτέλεσαν το έναυσμα και το υλικό της συγγραφικής του παρουσίας.

Το αυτοβιογραφικό εν πολλοίς μυθιστόρημα στήνεται πάνω σ’ έναν πρωτότυπο καμβά: τη λατρεία του για μια γυναίκα που αποτέλεσε τη γνήσια σύντροφο ενός ανθρώπου με αποκλίνοντα σεξουαλικό προσανατολισμό, μια γυναίκα που τον αποδέχτηκε όπως ήταν, δίχως καμία προσπάθεια να παρέμβει σε ό,τι αποτελεί τη φύση του ανθρώπου με τον οποίο διάλεξε να συνοδοιπορήσει.

Πέρα από τη Λιλή, ωστόσο, πρόσωπο υπαρκτό, η αληθινή σύζυγος-σύντροφος του Κουμανταρέα που ψυχορραγούσε τόσο στη ζωή όσο και στις σελίδες του βιβλίου από επάρατη ασθένεια, κατά τη συγγραφή ετούτου του έργου, στο βιβλίο εμφανίζεται ως ακροατής των στοχασμών και της εξομολόγησης του συγγραφέα, το alter ego του, ο παλιός αλληλογράφος της ναυτιλιακής εταιρείας στην οποία εργαζόταν, πρόσωπο καίριο για το ξεκλείδωμα των μύχιων διαπιστώσεων του συγγραφέα και μιας αποδοχής του εαυτού του, ακριβά πληρωμένης μέσα από εξαπατήσεις, προδοσίες και συνευρέσεις άλλοτε με πρόσωπα που άξιζαν τη συμπάθειά του και άλλοτε με κάποιους που εμπορεύονταν την ανθρώπινη αδυναμία του στην αρσενική γοητεία. Μέσα απ’ τον διάλογο με τον Προφέσορα λοιπόν, όπως τον αποκαλούσαν στα ύποπτα στέκια όπου διακινούνταν η ομοφυλοφιλική ηδονή, ο συγγραφέας καταφέρνει να αποδεχτεί τις δικές του ιδιαιτερότητες διαχωρίζοντας τη ζωή του με τη λατρεμένη του Λιλή από εκείνη με τους νεαρούς εραστές με τους οποίους ενίοτε μοιραζόταν τις σκέψεις και το σώμα του.

Ο «Θησαυρός του χρόνου», όμως, δεν περιορίζεται στο είδος εκείνο της λογοτεχνίας με τις σαφείς αναφορές στις ομοφυλοφιλικές προσεγγίσεις του έρωτα. Είναι ένα αρχείο στοχασμών του Κουμανταρέα επί παντός επιστητού για τα σύγχρονα κοινωνικά δρώμενα, για τη συνέχεια του χρόνου και το αλληλένδετο των φάσεων της ανθρώπινης ύπαρξης, για τις γενιές που εναγωνίως αναζητούν έναν τρόπο να αφήσουν το αποτύπωμά τους πίσω, ιδίως σε εποχές με ένδεια αξιών. Μιλά για τα γκράφιτι, τη μουσική της νεολαίας, την κρίση που στραγγαλίζει τις προσδοκίες και τα όνειρα των νέων, για το δράμα των μεταναστών και τη ζωή που οραματίζονται οι ξενόφερτοι παρότι αδυνατούν να τη ζήσουν, καταλήγοντας να φθείρουν την πολύτιμη νιότη τους νοικιάζοντάς την σε ευυπόληπτους κυρίους που αποζητούν συντροφιά.

Ο Κουμανταρέας σκάβει σχεδόν βάναυσα το σκοτάδι του σαν θαμμένος ζωντανός που ξυπνά και επιδιώκει να ανασυρθεί απ’ τον τάφο της όποιας αυταπάτης. Δεν διστάζει στιγμή να γκρεμίσει με τα ίδια του τα χέρια το βάθρο όπου τοποθετείται συνήθως ο συγγραφέας, όπως δεν διστάζει να καταρρίψει το οχυρό της κοινωνικής του ευπρέπειας και εικόνας. Ο ρόλος του διανοούμενου δεν τον αφορά, αφού το μόνο που επιδιώκει είναι να ομολογήσει αυτό που θέλει να ξορκίσει, τα λάθη που ίσως προκάλεσαν οδύνη στη Λιλή του.

Η τεχνική της εκμυστήρευσης, ιδιαίτερα δύσκολη ως βυθοσκόπηση στα απροσμέτρητα βάθη του ψυχισμού του υπηρετείται άψογα από μια γλώσσα στιβαρή, ακριβή με εναλλαγές κυνισμού, αυτοσαρκασμού και ενίοτε λυρικότητας και εστίασης σε άψυχα αντικείμενα που φωτίζουν τις ανθρώπινες ψυχολογίες. Το κόκκινο κανατάκι της Λιλής, το πιάνο του συγγραφέα, τα αγαπημένα του τσιγάρα και ποτά, το χαρτί Α4 navigator, αυτές εν ολίγοις οι μικρές λεπτομέρειες που στοιχειοθετούν μες στο έργο την ανθρώπινη παρουσία και τις μεταβολές που προκαλούνται στο κορμί και το πνεύμα απ’ την επέλαση του χρόνου, αποτελούν τις γέφυρες ανάμεσα στην εξωτερική και την εσωτερική δράση του βιβλίου.

Η τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, η σκοτεινιά που δύναται να υπάρχει παράλληλα με μια λαμπερή κοινωνική εικόνα, ο μεγεθυντικός καθρέφτης της απώλειας που βοηθάει τον καθένα να διακρίνει τα μεγέθη της αγάπης του μα και των λαθών που ίσως έχει διαπράξει σε βάρος του αγαπημένου που έφυγε ανεπιστρεπτί, οι ώρες της σιωπής και της αναμέτρησης με όσα κάθε άνθρωπος οφείλει να αντέξει και να αποδεχτεί για να μπορεί να συνυπάρχει αναπόφευκτα ο καλός με τον κακό εαυτό του, είναι μόνο κάποια απ’ τα ερεθίσματα που προφανώς οδήγησαν τον συγγραφέα σε τούτη τη μεγαλειώδη συγγραφική στιγμή, μια στιγμή που διήρκησε τέσσερα ολόκληρα χρόνια…

Η αίσθηση του χρόνου στο βιβλίο είναι ρευστή και ασυνεχής. Η νοσταλγία του συγγραφέα αποτελεί το τιμόνι που τον οδηγεί στ’ ανοιχτά ετούτου του ριψοκίνδυνου ταξιδιού, του ταξιδιού που κάνει, όπως τονίζει, μόνο για πάρτη του. Μπαινοβγαίνει στο παρόν, το παρελθόν και το μέλλον του με την ίδια ευκολία που κάποιος ανοιγοκλείνει μια πόρτα. Θυμάται και ζει. Ζει και θυμάται. Και πότε πότε ονειρεύεται σαν παιδί το ανέφικτο, πιασμένος χέρι χέρι όχι με κάποιον απ’ τους εφήμερους ή παροδικούς εραστές του, αλλά με τη Λιλή που ως σύμβολο καθολικό της γυναικείας φύσης καταξιώνεται και αποθεώνεται σ’ αυτό το βιβλίο. Η λατρεία στη γυναίκα συμβολοποιείται και ερμηνεύεται, αποδομώντας τα στερεότυπα εκείνα που θέλουν τους ομοφυλόφιλους να τρέφουν αρνητικά συναισθήματα για το γυναικείο φύλο.

Σε γενικές γραμμές κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί πως πρόκειται για ένα βιβλίο που ρίχνει φως στη σκοτεινιά της ψυχής του Κουμανταρέα, στην ερημιά όπου ήταν καθηλωμένος κυρίως έπειτα από τη «φυγή» της Λιλής του, που ούτε λεπτό δεν ανταγωνίστηκε τη θηλυκή πτυχή του δημιουργού θέλοντας να κυριαρχεί και να σαγηνεύει απόλυτα τον σύντροφό της.

Ο πολυεπίπεδος χαρακτήρας του έργου επιτρέπει στον έμπειρο αναγνώστη όχι μόνο να το προσεγγίσει από πολλές οπτικές γωνίες, αλλά και να ανακαλύψει ο ίδιος τον θησαυρό του χρόνου και τη συνεισφορά του στην απόσταξη του νοήματος της ύπαρξης. Κυρίως, όμως, τον βοηθά να αναστοχαστεί τους προβληματισμούς και τις θέσεις του Κουμανταρέα συνδιαλεγόμενος με ετούτο το κείμενο που πετυχαίνει απόλυτα τον στόχο ενός καλού βιβλίου: να προκαλέσει αντίδραση, σκεπτικισμό, αντίλογο, εν ολίγοις σκέψη. Σκέψη ζώσα και δρώσα. Σκέψη που δεν ξεχνά να συμπεριλάβει τις ανάγκες του κορμιού στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κάθε ανθρώπου.

Έτσι, ο «Θησαυρός του χρόνου» δεν αποτελεί ασκήσεις φιλοσοφίας, αντοχής στα πάθη και ανοχής ενός κοινωνικού γίγνεσθαι που σηματοδοτεί την κρίση του σήμερα, ηθική και κοινωνική. Αποτελεί το απόσταγμα μιας ζωής κατά την οποία ο ίδιος ο συγγραφέας εξασκήθηκε να κατανοεί, να ενδοσκοπείται και να ερμηνεύει το παράλογο, το ανορθόδοξο και το αδύνατο. Και τα κατάφερε. Απόδειξη η σχέση του με τη Λιλή. Ίσως και ο εμβληματικός εντέλει θάνατός του, ο απόλυτα συνεπής προς τις ανακαλύψεις που κατέγραψε για την αδύναμη, μεγαλειώδη του φύση.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Αφιέρωμα στην ελληνική λογοτεχνία

Αφιέρωμα του Diavasame.gr στην ελληνική λογοτεχνία. Για 13η συνεχή χρονιά, η συντακτική ομάδα του Diavasame.gr θα επιλέξει και θα παρουσιάσει κριτικές βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς από τις 15/7 έως και την 29/7.
10.07.2019
Περισσότερα

Τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών, βιβλία 1/12/2018-31/5/2019

Δημοσιεύουμε τη λίστα με τα πρώτα, σε αναγνώσεις κριτικών βιβλία για ένα ολόκληρο εξάμηνο. Ρίξτε μια ματιά στην ενδιαφέρουσα λίστα που καλύπτει την περίοδο από 1/12/2018 έως 31/5/2019.
03.06.2019
Περισσότερα

Συνέντευξη με την Ευτυχία Γιαννάκη και τους Πιτσιμπουίνους της

Η Ευτυχία Γιαννάκη, με αφορμή την κυκλοφορία της πρώτης περιπέτειας των Πιτσιμπουίνων «Μυστήριο στη Λίμνη Λαμπίκο» από τις εκδόσεις Ίκαρος, συνομιλεί με την Ελένη Κίτσου και το Diavasame.gr.
02.06.2019
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ