Κάθε λέξη, κάθε φράση κρύβει μια –μικρή ή μεγάλη- ιστορία. Πώς γεννήθηκε, πότε, πώς εξελίχθηκε, πώς μεταβλήθηκε, πώς ταξίδεψε σε άλλες γλώσσες... Στη στήλη αυτή, θα δίνουμε κάθε εβδομάδα σύντομα σχόλια για όψεις της πορείας διαφόρων λέξεων και φράσεων. Τα σχόλια προέρχονται -συχνά με μικρές τροποποιήσεις- από τα λεξικά:
Γ. Μπαμπινιώτη - Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
Γ. Μπαμπινιώτη - Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο,
Γ. Μπαμπινιώτη - Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
των εκδόσεων του Κέντρου Λεξικολογίας (βλ. www.lexicon.gr).
Αυτή την εβδομάδα, η λέξη:
αντιδάνειο < γαλλ. plancton < γερμ. Plankton, όρος βασισμένος στο αρχ. πλαγκτόν, ουδ. του επιθ. πλαγκτός "περιπλανόμενος, άστατος", που αποτελεί ρηματκό επίθετο του πλάζω, "εκτρέπω (βίαια), πλανώ" .......
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ
Το αρχ. επίθετο πλαγκτός αναφερόταν αρχικώς σε αυτόν που "πλέει άστατα", όπως περιγράφει ο Αισχύλος τα επανωφόρισ των πνιγμένων Περσών μετά την ναυμαχία της Σαλαμίνας, ενώ αποδιδόταν επίσης στα σύννεφα. Το 1887 ο Γερμανός φυσιολόγος V. Hansen εισήγαγε το ουδ. πλαγκτόν με σκοπό να δηλώσει τους υδρόβιους οργανισμούς που "πλέουν άστατα", επειδή δεν διαθέτουν πλευστικές ικανότητες, αλλά παρασύρονται από το κύμα.