Έχουμε διαβάσει 2416 βιβλία

Συνέντευξη με τον Γιώργο Πρέκα

                                                                              Φαντασία στα χρόνια της κρίσης
                                     Το Diavasame.gr συναντά έξι νέους Έλληνες συγγραφείς Φαντασίας και Δυστοπίας
                                                                                   από την Αγγέλα Γαβρίλη

                                                                                         Γιώργος Πρέκας


Να ξεκινήσουμε την κουβέντα μας, με το θέμα που αποτελεί και την αφορμή αυτής της συνέντευξης. Σε εποχές δύσκολες όπως η σημερινή όπου ο κόσμος έχει σοβαρά προβλήματα καθημερινότητας και επιβίωσης, πέρα από τα διαχρονικά ανθρώπινα, τα βιβλία φαντασίας (με την ευρεία έννοια της λέξης), τι προσφέρουν στο αναγνωστικό κοινό;
Το φανταστικό είναι μια κατηγορία που καλύπτει πολλά είδη και υποείδη, αλλά νομίζω πως η προσφορά του χωρίζεται στις εξής δύο κατηγορίες: Από τη μία φυγή από την πραγματικότητα, και αναφέρομαι καταρχήν στα μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας (sword and sorcery), και από την άλλη, ανίχνευση, ενδοσκόπηση, προσέγγιση της αλήθειας. Η σοβαρή λογοτεχνία του φανταστικού, κατ’ εμέ, είναι αυτή που ασχολείται με τις ανησυχίες και τους φόβους του ανθρώπου. Ψαχουλεύει αυτό που λέμε «ψυχή», ασχολείται με το ασυνείδητο. Από αυτή την άποψη, είναι ρεαλιστικότατη, παρά τον όρο «φανταστικό» που τη συνοδεύει. Ένα διήγημα τρόμου π.χ., μπορεί να καταδείξει ώς πού μπορεί να οδηγήσει η ανάγκη για έλεγχο, η ακραία ματαιοδοξία ή η τυφλή εμπιστοσύνη, με μέσα που δε θα «επιτρεπόντουσαν» σε ένα διήγημα ρεαλιστικό. Το φανταστικό μπορεί να εξωθήσει στα άκρα τις ανθρώπινες εκτροπές, και να τις εκθέσει στο φως. Ένας αναγνώστης μπορεί να αναλογιστεί τότε πράγματα για τον ίδιο τον εαυτό του, για την πραγματικότητα γύρω του, για την κατάσταση της οικονομίας, τη σήψη της κοινωνίας.

Μέσα στις σημερινές αντίξοες συνθήκες στον εκδοτικό χώρο, με τις πωλήσεις των βιβλίων να μειώνονται συνεχώς, σε τι μπορεί να ελπίζει ένας νέος συγγραφέας κατά τη γνώμη σου;
Ότι θα γίνει κάποιο θαύμα και ο κόσμος θα αρχίσει να αγοράζει βιβλία, όχι μόνο της λογοτεχνίας του φανταστικού, αλλά βιβλία εν γένει. Γιατί η Ελλάδα ανέκαθεν έπασχε σε αυτόν τον τομέα. Βέβαια, οι συνθήκες δεν πρέπει να επηρεάζουν έναν καλλιτέχνη/ λογοτέχνη. Πρώτα απ’ όλα, γράφει για τον ίδιο. Μοχθεί για το έργο του, προσπαθεί, και από εκεί και πέρα ελπίζει για το καλύτερο, χωρίς να αποθαρρύνεται από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Εάν, από την άλλη, κάποιος γράφει με αποκλειστικό σκοπό το κέρδος, τότε δεν έχει παρά να αφουγκραστεί το τι πουλάει, και να πράξει όπως νομίζει.

Ποια ήταν η αφορμή για το βιβλίο; Τι σε εμπνέει να γράφεις γενικότερα;
Τα τελευταία τέσσερα-πέντε χρόνια παρακολουθώ το εργαστήρι δημιουργικής γραφής της Ars Nocturna που συντονίζει ο Περικλής Μποζινάκης. Σε αυτό το διάστημα έγραφα διηγήματα, και, αφού συγκεντρώθηκε ένας αριθμός, αρχίσαμε να σκεφτόμαστε τον εκδοτικό δρόμο. Απορρίφθηκαν άλλες ιστορίες, επιλέχθηκαν κάποιες, επιμελήθηκαν, ξαναδουλεύτηκαν λίγο ώς πολύ και, έτσι, δημιουργήθηκε το βιβλίο. Οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης. Μία σκηνή από μια ταινία, μία παράγραφος από ένα μυθιστόρημα, ένας στίχος από ένα ποίημα. Ίσως η μεγαλύτερη έμπνευση είναι η ίδια η πραγματικότητα: συμβάντα στον δρόμο, σκηνικά που σου έχουν διηγηθεί, αναμνήσεις.

Εσύ πώς θα περιέγραφες το βιβλίο σου στους αναγνώστες που θα σε ρωτούσαν γι’ αυτό; Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο κοινό στο οποίο απευθύνεται;
Το βιβλίο πατάει στην παράδοση της γοτθικής λογοτεχνίας, χωρίς να περιορίζεται στα στεγανά της: Στη φαντασία των περισσότερων ανθρώπων, όταν γίνεται αναφορά στον όρο «γοτθικός», αυτομάτως ορθώνεται μπροστά τους ένας πύργος, χτίζεται μια απομονωμένη έπαυλη, ξετυλίγεται ένα μπουντρούμι. Μέσα σε αυτά τα ασφυκτικά περιβάλλοντα συνήθως ανασαίνει μια χλομή κοπέλα, ακούγονται τριξίματα στις πόρτες, περιδιαβαίνει μια οπτασία. Αυτά λίγο-πολύ, με την περιστολή, όμως, σε μεγάλο βαθμό του μεταφυσικού στοιχείου, υπάρχουν στις σελίδες του βιβλίου. Στις πιο πολλές των περιπτώσεων λειτουργούν ως εφαλτήρια για την καταβύθιση στο εσωτερικό των ηρώων. Οι ιστορίες εκτυλίσσονται σε μέρη άχρονα, σε ένα αόριστο ή καθορισμένο ιστορικά παρελθόν, στη σύγχρονη πραγματικότητα, ενώ η τελευταία ιστορία είναι τοποθετημένη σε ένα κοντινό μέλλον. Όπως και να ’χει, ακόμα και σε διηγήματα όπως η «Μαρμαρυγή» όπου δεσπόζει το κατεξοχήν γοτθικό σύμβολο, ο πύργος, ή στο «Ψυχές Ευτελείς», όπου η δράση κινείται στη σκοτεινή περίοδο της Ιεράς Εξέτασης, πιστεύω πως η θεματολογία είναι σύγχρονη, ή τουλάχιστον, όχι παρωχημένη. Ίσως ο όρος που προσιδιάζει στο βιβλίο είναι αυτός του ψυχολογικού-υπαρξιακού τρόμου, επηρεασμένος από τη γοτθική αισθητική. Σε μια συζήτηση με τον εκδότη μου, ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει το βιβλίο ως «νέο-γκόθικ». Δε θα έλεγα πως απευθύνομαι σε συγκεκριμένο κοινό.

Δύο λόγια επίσης για τον τίτλο του βιβλίου και τι σηματοδοτεί.
«Τότε εγώ θα είμαι ο Μορφέας»: Το βιβλίο δανείζεται τον τίτλο από την ομώνυμη ιστορία, που αποτελεί την τελευταία και μεγαλύτερη του βιβλίου. Πρόκειται για φράση που προφέρει το βασικό πρόσωπο. Εκτός από το θέμα της έκτασης της ιστορίας, το περιεχόμενο του τίτλου πιστεύω πως ταιριάζει στην ατμόσφαιρα του βιβλίου. Η δήλωση συνιστά αλλαγή ταυτότητας: ο πρωταγωνιστής επιλέγει (;) να αντικαταστήσει το όνομά του, την προσωπικότητά του, τον εαυτό του με κάποιον άλλον. Και αυτός ο άλλος είναι ο θεός των ονείρων. Ζητήματα ταυτότητας, υπαρξιακά, καθώς και η σχέση ύπνου-θανάτου, ονείρου, και πραγματικότητας διατρέχουν το βιβλίο.

Κοινό στοιχείο των ιστοριών της συλλογής είναι ο υπαρξιακός τρόμος και το παράδοξο, το αλλόκοτο ως στοιχείο που ανατρέπει τα δεδομένα της «πραγματικότητας». Πες μου περισσότερα γι’ αυτή τη ζοφερή πλευρά της φαντασίας που προφανώς εμπνέεται από την παράδοση του γοτθικού μυθιστορήματος, και πώς τη χρησιμοποιείς ως μέσο αλλά και ως υλικό στις ιστορίες του βιβλίου.
Η γοτθική λογοτεχνία είδε στον εξωτερικό κόσμο, το εσωτερικό του ανθρώπου. Δεν είναι κανείς σίγουρος εάν η ψυχή του ατόμου επηρέασε και σκέβρωσε το περιβάλλον γύρω της ή εάν οι ασφυκτικοί και σκοτεινοί χώροι, στους οποίους αυτή αναπνέει, τη μόλυναν και την έφθειραν. Όπως και να είναι το πράγμα, εάν, δηλαδή, δεν είναι αμφίδρομη τελικά η σχέση, το χώμα που προσφέρεται είναι γόνιμο για να αποτολμήσει κανείς μια ματιά στο εσωτερικό ενός ήρωα. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι το πώς οι άνθρωποι έφτασαν σε μια ορισμένη κατάληξη. Παρασυρμένοι από ριψοκίνδυνες ελπίδες, οδηγημένοι από νευρώσεις που ξεπερνούν τον έλεγχό τους, διαψευσμένοι από όνειρα, ξεγελασμένοι από επιθυμίες, και ματαιωμένοι, εν τέλει, από την εκδοχή μιας πραγματικότητας που διαφέρει από αυτήν στην οποία θα ήθελαν ή πιστεύουν πως θα άξιζαν να ζουν. Και μέσα σε αυτήν την περιδίνηση, η εικόνα του εαυτού διαβρώνεται, η ταυτότητα σκουριάζει κρυμμένη πίσω από φρέσκα ή παλαιά τραύματα. Ένα ασυνήθιστο συμβάν, μία παρεξήγηση, μια τολμηρή σκέψη και ό,τι αυτή συνεπάγεται, επαρκούν για να θέσουν σε εφαρμογή γρανάζια τα οποία κινούν μηχανισμούς που ο νους δειλιάζει και μόνο στην ιδέα του τι μπορεί να προκαλέσουν. Και κάτω από τη βαριά σκιά τέτοιων συνθηκών, ο άνθρωπος αναγκάζεται να παραδεχθεί πως ήταν εξαρχής εύθραυστος.

Και ερχόμαστε στο κομμάτι «συγγραφή». Πώς μπήκε στη ζωή σου; Συχνά στο περιβάλλον των συγγραφέων υπάρχει κάποιος που αφηγείται όμορφα ιστορίες και είναι αυτός που θέτει τις βάσεις στην τέχνη της αφήγησης. Υπήρχαν στο δικό σου περιβάλλον ανάλογες επιρροές;
Αν εξαιρέσει κανείς μια ημιτελή ιστορία ηρωικής φαντασίας από τα γυμνασιακά μου χρόνια, εγώ έγραφα (και εξακολουθώ) ποίηση. Ένα ανυποψίαστο βράδυ πριν τέσσερα-πέντε χρόνια, αφού είχα επιστρέψει μετά από μία έξοδο, άνοιξα το λάπτοπ κι έγραψα μια ιστορία. Την έστειλα σε μία καλή μου φίλη, η οποία αγαπά τη λογοτεχνία και είχε υπάρξει κριτικός βιβλίων. Μου είπε ότι η ιστορία ως περιεχόμενο ήταν καλή, αλλά φαινόταν ότι ήταν πρωτόλεια και γενικώς ήθελε δουλειά. Εγώ ήξερα για το εργαστήρι δημιουργικής γραφής της Ars Nocturna και συμφωνήσαμε να πάμε μαζί. Αυτή δεν συνέχισε, σε αντίθεση με εμένα. Η ιστορία που είχα γράψει είναι «Το Δάσος». Εκτός από τον παππού μου που αφηγούταν παραμύθια με ενδιαφέροντα θέματα (δεισιδαιμονίες κ.λπ.) και απολάμβανα να τον ακούω (βέβαια όταν πέθανε δεν ήμουν ούτε 12), δεν μπορώ να πω ότι υπήρχε κάτι αντίστοιχο στο περιβάλλον μου. Απλώς ο πατέρας μου ανέκαθεν ήταν με ένα βιβλίο στο χέρι, και έτσι, νομίζω, αγάπησα τη λογοτεχνία. Εξάλλου, τις ιστορίες του Poe στη βιβλιοθήκη του τις βρήκα. Αλλά από την ανάγνωση της λογοτεχνίας έως τη συγγραφή της, ο δρόμος είναι μακρύς.

«Κάθε μυστικό στην ψυχή του συγγραφέα, κάθε εμπειρία της ζωής του, υπάρχει μέσα στο έργο του», Βιρτζίνια Γουλφ. Συμφωνείς με αυτή την οπτική κι αν ναι σε ποιο βαθμό το δικό σου βιβλίο, είναι κομμάτι των εμπειριών σου;
Συμφωνώ απόλυτα και νομίζω πως δε γίνεται και διαφορετικά. Τουλάχιστον στη δική μου περίπτωση. Οι ιστορίες μου έχουν μια θεματολογία που ομοιάζει, οι ήρωες έχουν συμπεριφορές και συνήθειες σχετικά κοντινές μεταξύ τους. Τα διηγήματα είναι μια ραχοκοκαλιά που ξεκινά από χαμηλά για να φτάσει στο κεφάλι. Οι εμπειρίες, οι σκέψεις, οι φόβοι μου τροφοδοτούν τις ιστορίες μου. Γι’ αυτόν τον λόγο πολλά μοτίβα και σκηνικά θυμίζουν το ένα το άλλο. Φροντίζω, όμως, να υπάρχει ετερογένεια, κάτω από τον κρυμμένο, κοινό πυρήνα. Εξάλλου, στην πρώτη παράγραφο του πρώτου διηγήματος αναφέρομαι ακριβώς σε αυτό: «Αυτές οι κάποτε λευκές κόλλες […] έχουν μέσα ψήγματα από τη ζωή μου, κομμάτια απ’ τα όνειρά μου και τους εφιάλτες μου, θραύσματα απ’ το σκοτάδι που έχω μέσα στην ψυχή. Οι σελίδες που κρατάς είναι ποτισμένες με το άρωμα των φόβων μου...»

Ποιο βιβλίο διάβασες ξανά και ξανά; Και γιατί;
Θα έλεγα ότι κατά καιρούς διαβάζω διηγήματα που έχω ξεχωρίσει από πολλούς συγγραφείς. Σχετικά με πιο ολοκληρωμένα έργα, την πρώτη θέση κατέχουν με διαφορά τα διηγήματα του Poe για την άφταστη γραφή του, και η συλλογή «Εργοστάσιο εφιαλτών» του Thomas Ligotti, ο οποίος αποτελεί ένα συγγραφικό άστρο της σύγχρονης λογοτεχνίας. Οι σελίδες του μπορούν να παρουσιάσουν την πιο εξωφρενική συνθήκη μέσα από μία αφήγηση που ρέει τόσο απλοϊκά και αβίαστα, με αποτέλεσμα, τελικά, να αναρωτιέσαι για το πού ξεκινάει και πού τελειώνει αυτό που ονομάζεται «πραγματικό».

Η συγγραφή ενός βιβλίου είναι κάτι σαν το στοίχειωμα, οι ήρωές σου απαιτούν από ένα σημείο και μετά να πεις την ιστορία τους, ζεις για μεγάλο διάστημα μαζί τους. Ισχύει αυτό στη δική σου περίπτωση;
Οι ήρωες ενός βιβλίου είναι κάτι σαν τα χαμένα αδέλφια του συγγραφέα. Πράγματι, αφού σε βρουν, απαιτούν να ακουστούν. Τόσο πριν τη συγγραφή, όσο και κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά. Θυμάμαι πως η «Μαρμαρυγή» στριφογυρνούσε περίπου έναν χρόνο στο μυαλό μου ως ιστορία, πριν τη γράψω. Ειδικά αφού έχει ολοκληρωθεί μια ιστορία, οι ήρωες αρχίζουν να αποκτούν υπόσταση, να παγιώνονται μέσα σου. Ίσως το να κατορθώσει ένας συγγραφέας να νιώσει ο αναγνώστης κοντά του τους ήρωες μιας μυθοπλασίας, να μπει στη θέση τους, να τους κάνει τελικά κομμάτι της πραγματικότητάς του, όπως ισχύει πρώτα για τον συγγραφέα που τους έπλασε, να είναι μία απ’ τις μεγαλύτερες επιτυχίες. Ποιος είναι πιο αληθινός; Η Σέλλεϋ ή ο Φρανκεστάιν; Ο Όμηρος ή ο Οδυσσέας;

Επόμενα συγγραφικά σχέδια;
Υπάρχουν ιδέες για κάποια διηγήματα, ενώ δεν αποκλείω να αρχίσω να σκέφτομαι σοβαρά και την έκδοση των ποιημάτων μου.

Ο Γιώργος Πρέκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1992. Είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Λατινικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η συλλογή διηγημάτων «Τότε εγώ θα είμαι ο Μορφέας» (εκδόσεις Nightread) είναι το πρώτο του βιβλίο.

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα / The child

Η Αφροδίτη Δημοπούλου στη στήλη της με τίτλο "Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα", με όχημα την αγγλική γλώσσα κάθε μήνα θα παρουσιάζει επιλογές της από την ξενόγλωσση λογοτεχνία.

The child
08.10.2017
Περισσότερα

Μαθήματα Δημιουργικής Γραφής από το e-learning του Πανεπιστημίου Αθηνών

Νέος κύκλος μαθημάτων Δημιουργικής Γραφής και Επιμέλειας Κειμένων ξεκινά από το e-learning του Πανεπιστημίου Αθηνών, για όσους ενδιαφέρονται για μαθήματα εξ αποστάσεως με αναγνωρισμένους καθηγητές και πιστοποιητικό επιμόρφωσης.
27.09.2017
Περισσότερα

Συνέντευξη με τη συγγραφέα Βίβιαν Αβρααμίδου-Πλούμπη

Η Βίβιαν Αβρααμίδου-Πλούμπη συνομιλεί με την Ευμορφία Ζήση και το Diavasame.gr με αφορμή το τελευταίο βιβλίο της "Γκαίρλιτς" (εκδόσεις Αλεξάνδρεια).
03.09.2017
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ Ελληνική Λογοτεχνία Δημήτρης Γ. Στεφανάκης ΨΥΧΟΓΙΟΣ 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ Ελληνική Λογοτεχνία Δημήτρης Γ. Στεφανάκης ΨΥΧΟΓΙΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ