Έχουμε διαβάσει 2416 βιβλία

Ψιλά Γράμματα από τον Βαγγέλη Ραπτόπουλο

Ψιλά γράμματα
(e-mail στον Ηλία Παπαμόσχο)

από τον Βαγγέλη Ραπτόπουλο

Λοιπόν, Ηλία, θυμάσαι που σου έλεγα, πριν από λίγο καιρό, ότι δεν μπορώ να διαβάζω τα γραπτά σου στη «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας; Κάτι με εμπόδιζε να τα ευχαριστηθώ, τα ένιωθα ασφυκτικά περικυκλωμένα από τα υπόλοιπα κείμενα της σελίδας, και μάλιστα πολύ συμπιεσμένα, με μικρούλικα και κολλημένα μεταξύ τους γράμματα. Τώρα που τέλειωσα το καινούργιο σου βιβλίο, «Ο μυς της καρδιάς», ξέρω τι ακριβώς με ενοχλούσε. 

«Ο θάνατος έγινε το βασικό θέμα της γραφής μου», γράφεις σε μια από τις ιστορίες σου, στο «Χριστουγεννιάτικο ξόδι». Η Μάρη Θεοδοσοπούλου πάλι, στην κριτική της, μετονομάζει το θάνατο σε «πένθος», συμφωνώντας μαζί σου. Δεν έχετε άδικο, αυτό όμως δεν σημαίνει και πολλά: δεν υπάρχει λογοτεχνικό έργο της προκοπής με άλλο θέμα. Ένας αγαπημένος μου συγγραφέας το θέτει ως ακολούθως: «Oι ιστορίες γράφονται σχεδόν πάντα στον αόριστο, επειδή σκοπός τους είναι να μας συμφιλιώσουν με την ιδέα του θανάτου».

Για μένα, το γράψιμό σου έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, οι ιστορίες σου είναι τόσο σύντομες και πυκνές, όσο και βιωματικές. Και δεύτερον, συνήθως ξεκινάς με μια περιγραφή της αντικειμενικής πραγματικότητας, για να οδηγηθείς εν συνεχεία σε μια αναγωγή από το μερικό στο γενικό, σε μια κατακλείδα ποιητικής και στοχαστικής φύσεως. Εάν λογαριάσουμε ότι η κατακλείδα είναι εξ ορισμού το συντομότερο μέρος ενός γραπτού, αυτό και μόνο σημαίνει ότι αναγκαστικά τα διηγήματα, τα πεζογραφήματα, οι ιστορίες σου (όπως προτιμώ να τις αποκαλώ, ακόμα κι όταν πρόκειται για βινιέτες) αποτελούνται κυρίως από περιγραφές. Και οι περιγραφές είναι ίσως το δυσκολότερο πράγμα στον κόσμο! Δεν είναι τυχαίο ότι ολόκληρο αισθητικό ρεύμα, όπως το αντι-μυθιστόρημα, πετούσε τα πάντα στα σκουπίδια, εκτός από τις περιγραφές. Ούτε ότι οι απλοί, λαϊκοί αναγνώστες, τις περιγραφές θεωρούν ως τα πιο βαρετά μέρη των (βαρετών) αφηγήσεων. Γιατί στις περιγραφές φαίνεται ο κακός συγγραφέας. Και την κακή λογοτεχνία αναπόφευκτα τη βαριέσαι.

Η μέθοδός σου, που μάλλον σε επιλέγει παρά την επιλέγεις, είναι απλή. Ξεκινάς εντελώς ρεαλιστικά, και σταδιακά οι περιγραφές σου διαποτίζονται από λυρισμό, ώσπου η αφήγηση να απογειωθεί στην κατακλείδα. Και επειδή η κατακλείδα της ζωής όλων μας, άρα και των γραπτών μας, είναι η γνωστή και μη εξαιρετέα, οι περιγραφές σου παροξύνονται σ’ έναν ύμνο της ζωής, ώστε να λειτουργήσουν αντιστικτικά με το επερχόμενο ελεγειακό κλείσιμο. Με άλλα λόγια, σκοπεύοντας να καταλήξεις στο θάνατο, υποχρεώνεσαι να ζωντανέψεις στο έπακρο την αντικειμενική πραγματικότητα που περιγράφεις αρχικά. Γι’ αυτό οι περιγραφές σου πάλλονται από ένταση και αγωνία: εξαιτίας της συνειδητοποίησης του γεγονότος ότι όλο αυτό το πανηγύρι εικόνων και γεγονότων και συναισθηματικών φρικιάσεων αναπόδραστα θα χαθεί.

Ένας τέτοιος αφηγηματικός μηχανισμός, όπως και να το κάνουμε, είναι το αντίθετο της εφημερίδας. Και μάλιστα, του τμήματος εκείνου της εφημερίδας που συμβολίζει ακόμα περισσότερο το «εφήμερόν» της: τα ψιλά γράμματα.

Καταλαβαίνεις τώρα τι εννοούσα στην αρχή αυτού του e-mail;


vangelisraptopoulos.wordpress.com
(φωτογραφία: Αργύρης Γιατζόγλου)

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα / The child

Η Αφροδίτη Δημοπούλου στη στήλη της με τίτλο "Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα", με όχημα την αγγλική γλώσσα κάθε μήνα θα παρουσιάζει επιλογές της από την ξενόγλωσση λογοτεχνία.

The child
08.10.2017
Περισσότερα

Μαθήματα Δημιουργικής Γραφής από το e-learning του Πανεπιστημίου Αθηνών

Νέος κύκλος μαθημάτων Δημιουργικής Γραφής και Επιμέλειας Κειμένων ξεκινά από το e-learning του Πανεπιστημίου Αθηνών, για όσους ενδιαφέρονται για μαθήματα εξ αποστάσεως με αναγνωρισμένους καθηγητές και πιστοποιητικό επιμόρφωσης.
27.09.2017
Περισσότερα

Συνέντευξη με τη συγγραφέα Βίβιαν Αβρααμίδου-Πλούμπη

Η Βίβιαν Αβρααμίδου-Πλούμπη συνομιλεί με την Ευμορφία Ζήση και το Diavasame.gr με αφορμή το τελευταίο βιβλίο της "Γκαίρλιτς" (εκδόσεις Αλεξάνδρεια).
03.09.2017
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ Ελληνική Λογοτεχνία Δημήτρης Γ. Στεφανάκης ΨΥΧΟΓΙΟΣ 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ Ελληνική Λογοτεχνία Δημήτρης Γ. Στεφανάκης ΨΥΧΟΓΙΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ