Έχουμε διαβάσει 2668 βιβλία

ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ

07.12.2017
Συντάκτης: Διονύσης Μαρίνος
facebook email
ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ
Εκδοτικός Οίκος
ΡΟΕΣ
Συγγραφέας
Friedrich Durrenmatt
Μετάφραση
Μάρθα Κουτσιούμπα - Παιονίδη
Κατηγορία
ISBN
978-960-283-464-0
Σελίδες
192
                                               Η καθοριστική ευθύνη των επιστημόνων

Η εφιαλτική περσόνα του Δρ. Καλιγκάρι, τον οποίο ο Φριτς Λανγκ εικονοποιεί με εξπρεσιονιστικές φωτοσκιάσεις που επιτείνουν τον ζόφο που τον περιβάλλει. Ο Δόκτωρ Τζέκυλ, που, σε μια επαναλαμβανόμενη στιγμή παραφροσύνης, αφήνει τη μανία του τέρατος να τον μετατρέψει σε Μίστερ Χάιντ. Ο Προμηθεϊκός Δρ. Φρανκεστάιν, όπου με τη βοήθεια μιας παράτολμης αλχημείας εμφυσά ζωή σε άψυχα πράγματα. Ο «Αόρατος άνθρωπος» του Γουέλς, ο οποίος στο όνομα της γνώσης οδηγείται αναπόδραστα στην παράκρουση και στον αποκλίνοντα βίο. Το «χάπι» της επιστήμης δίδεται για να μετριάσει την άγνοια και να ορθολογικοποιήσει τον άτακτο κόσμο μας, όμως οι παρενέργειες δεν πρέπει να αποσιωπούνται.

Το θεατρικό έργο του Φρίντριχ Ντύρενματ «Οι Φυσικοί» πραγματεύεται αυτή τη δισυπόστατη αρχή που διέπει όλες τις επιστήμες. Υπάρχουν για να προάγουν τη ζωή του ανθρώπου, να της προσφέρουν ένα ουσιαστικό νόημα, να εκλογικεύουν τα άρρητα, να δίδουν μορφή στο άγνωστο, αλλά ταυτόχρονα να προκαλούν πλήθος καταστροφών. Κι όλα στο όνομα της επιστήμης. Ωστόσο, οφείλει να υπάρχει μια διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο δέον και το ευκταίο. Μια ηθική πανοπλία που θα υποχρεώνει τους επιστήμονες να τάσσονται αναφανδόν στο πλευρό του ανθρώπου κι όχι στη χορεία των ολετήρων του είδους. Η άγνοια δεν είναι άλλοθι, η εξαπάτηση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υπερασπιστική γραμμή. Μήπως δεν έχουν αντικειμενική ευθύνη οι επιστήμονες που συνεργάστηκαν με κυβερνητικά προγράμματα εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων και άλλων μέσων μαζικής καταστροφής; Οι μακελάρηδες-επιστήμονες του Χίτλερ, έχουν άραγε λιγότερο ευθύνη για τις πράξεις τους επειδή χρησιμοποίησαν, ως πρόσχημα, την επιστήμη τους για να δικαιολογήσουν τα φρικώδη πειράματά τους; Για τον Ντύρενματ δεν χωράει αμφιβολία: το ηθικό δίλημμα είναι πάντα ενεργό (ή, τουλάχιστον, οφείλει να είναι) σε κάθε θεράποντα της ανθρώπινης γνώσης.

Ωστόσο, δεν διαχωρίζει τους επιστήμονες, ως αυτόνομη και ξεκομμένη κατηγορία, από την υπόλοιπη κοινωνία. Κατά τον Ελβετό συγγραφέα, τίποτα δεν μπορεί να γίνει αν δεν επενεργήσει συνολικά η κοινωνία. Είμαστε όλοι ένοχοι και μόνο η συλλογική δράση μπορεί να αποτρέψει τα μελλοντικά επίχειρα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Κάπως έτσι, στο έργο, κάτω από το αναλυτικό φως του Ντύρενματ, δεν εκτίθενται μόνο οι επιστήμονες, οι φυσικοί, αλλά κι εμείς οι ίδιοι που μετέχουμε στο κοινωνικό παίγνιο. Οι τρεις πρωταγωνιστές του έργου είναι φυσικοί που έχουν εξελιχθεί –οικειοθελώς– σε τροφίμους ενός ψυχιατρείου. Ο καθένας από αυτούς υποδύεται κάτι άλλο από αυτό που είναι. Σε κάποιον εμφανίζεται μπροστά του ο βασιλιάς Σολομώντας και του επιβάλλει να φέρει σε πέρας τις εντολές του. Άλλος θεωρεί πως είναι ο Αϊνστάιν κι άλλος πως είναι ο Νεύτωνας. Η διαπλοκή μεταξύ τους αναπτύσσεται μέσα στο έργο και είναι άκρως αποκαλυπτική για την πραγματική τους ταυτότητα και τους κρυφούς σκοπούς που έχουν. Κανείς από αυτούς δεν είναι τρελός. Προσπαθούν να απομακρυνθούν από τη βουή του πλήθους κρατώντας για τους εαυτούς τους τα μυστικά που μπορούν να αλλάξουν δραστικά την εικόνα του κόσμου. Κάθε φορά που έρχονται σε επαφή με την «κανονικότητα», μέσω των νοσοκόμων που τους φροντίζουν, το αποτέλεσμα είναι φονικό. Κυριολεκτικώς!

Ο Ντύρενματ δεν διερωτάται, έχει εκπεφρασμένη άποψη και την καταθέτει: η σύμπλευση της επιστήμης με τις κρατικές επιδιώξεις μόνο ηθικά επιλήψιμη μπορεί να είναι και βλαπτική προς το κοινό καλό. Φυσικά, λύση δεν υφίσταται. Μα, κι αν υπάρχει, τέτοια μόνο τα κοινωνικά υποκείμενα μπορούν να την επιδιώξουν – όχι ο συγγραφέας. Για τον Ντύρενματ, μέσω της δηκτικής ματιάς του και του σκληρού γέλωτα που προκαλεί, αυτό που πρέπει να υποσημειωθεί είναι η ευθύνη καθενός εξ ημών, αλλά κυρίως των επιστημόνων, να μην υποτάσσονται στις σκοτεινές βλέψεις της εξουσίας, να μην παραδίδουν τα όπλα της γνώσης τους προς χάριν απάνθρωπων σκοπών, να μην αφίστανται του μόνου όπλου που διαθέτουν απέναντι στην αποκτήνωση: της γνώσης για έναν κόσμο καλύτερο. Το έργο γράφτηκε το 1962 και παραμένει «σημερινό», κάτι που είναι αρκετά πικρό για την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Φαίνεται πως δεν έχουμε καταφέρει να αποβάλουμε τα ιζήματα της φύσης μας, οδηγούμενοι με μαθηματική ακρίβεια στον αφανισμό. Στην Ελλάδα, το έργο ανέβηκε το 1963 στο Εθνικό Θέατρο με πρωταγωνιστές τον Αλέξη Μινωτή και την Κατίνα Παξινού.

Η παρούσα έκδοση προσφέρεται για περαιτέρω εμβάθυνση στους εσωτερικούς κώδικες του έργου και στην προσωπική ματιά του Ντύρενματ, χάρη στην εισαγωγή και στο επίμετρο της Μάρθας Κουτσιούμπα-Παιονίδη (υπογράφει και τη μετάφραση).

Η ομάδα μας

Ημερολόγιο

Τελευταία άρθρα

Λογοτεχνικά νέα από τον κόσμο / Ιούλιος-Αύγουστος 2018

Λογοτεχνικά νέα από τον κόσμο. Γράφει η Αφροδίτη Δημοπούλου.
16.09.2018
Περισσότερα

Read for Greece

Read for Greece. 362 βιβλία έχουν συγκεντρωθεί για την πρωτοβουλία Read for Greece.
09.09.2018
Περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μάριο Μιχαηλίδη

Ο Μάριος Μιχαηλίδης μιλάει στον Στέφανο Ξένο και το Diavasame.gr για το ταξίδι στον λογοτεχνικό χώρο για 30 και πλέον χρόνια.
15.07.2018
Περισσότερα

Κριτικές αναγνωστών

ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ ΣΚΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΝΣΜΟΥΘ Ξένη Λογοτεχνία ΣΥΛΛΟΓΗ JEMMA PRESS 22/11/63 22/11/63 Ξένη Λογοτεχνία Stephen King BELL ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ ΣΙΝΟΥΧΕ, Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ Ξένη Λογοτεχνία Mika Waltari ΚΑΛΕΝΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ ΠΕΤΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ Ελληνική Λογοτεχνία Χριστίνα Ζέμπη ΩΚΕΑΝΙΔΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΟΥΜΠΟΪΣΣΕΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΟΥΝ Ξένη Λογοτεχνία Tom Robbins ΑΙΟΛΟΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Ξένη Λογοτεχνία Victor Hugo ΣΜΙΛΗ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΜ' ΕΠΟΣ ΑΝΕΡΓΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ VAKXIKON.GR ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ ΤΟ ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΧΥ Ιστορία/Δοκίμιο/Μελέτη Κωνσταντίνος Καρατόλιος HISTORICAL QUEST ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ ΑΕΤΟΙ ΚΑΙ ΛΥΚΟΙ Ελληνική Λογοτεχνία Βαγγέλης Κούτας ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΝΕΡΟ Ελληνική Λογοτεχνία Χάρης Βλαβιανός ΠΑΤΑΚΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ (ΜΕ) ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ Διάφορα Κώστας Γκοτζαμάνης ΠΑΤΑΚΗΣ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ελληνική Λογοτεχνία Αντώνης Μπουλούτζας ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ ΧΩΡΙΣ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ελληνική Λογοτεχνία Γαβριήλ Αλεξάνδρου ΙΩΛΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ ΧΡΥΣΟΣΚΟΝΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΜΟΥ Ελληνική Λογοτεχνία Γεωργία Μαμά ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΣΚΥΛΙΑ Ξένη Λογοτεχνία Ian Rankin ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΡΕ ΦΩΤΕΙΝΗ; Ελληνική Λογοτεχνία Τρύφων Ζαχαριάδης ΑΡΜΟΣ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ Ελληνική Λογοτεχνία Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη ΩΚΕΑΝΙΔΑ